Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Log inSign up
Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Blog
Job Board
Q3AS

© 2026 Aqora Quantum S.A.S.

TermsPrivacyLegal Notice

Kuantum spin sistemlerinde dolaşıklık ve kuantum teleportasyon

Ferid Akbaş

Published May 28, 2019• 0 citations
OpenAlex

Abstract

ÖZET KUANTUM SP˙IN S˙ISTEMLER˙INDE DOLA ¸SIKLIK VE KUANTUM TELEPORTASYON Ferid AKBA ¸S Yüksek Lisans Tezi, Fizik Anabilim Dalı Tez Danı¸smanı: Dr. Ögr. Üyesi Cenk AKYÜZ ˘ 2019, 103 sayfa Kuantum enformasyon teorisinin önemli bir özelligi olan kuantum dola¸sıklık ˘ oldukça geni¸s bir uygulama alanına sahiptir. Sistemin dola¸sık olma özelligi˘ kullanılarak bilginin teleportasyonu günümüzde hem teorik hem de deneysel olarak çalı¸sılan önemli konulardan biri olmu¸stur. Heisenberg spin sistemleri de dola¸sıklıgın olu¸sturulmasında ve bu dola¸sık sistemlerin bir kuantum kanalı olarak ˘ kullanılıp, teleportasyonun gerçekle¸stirilmesinde ara¸stırılması gereken bir önem ta¸sır. Bu motivasyondan hareketle tezimizde öncelikle dört kubitten olu¸san J1 −J2 Heisenberg XXX sistemi kullanılarak, bu sistemin hem en yakın kom¸su hem de ikinci en yakın kom¸su kubitleri arasındaki dola¸sık kuantum kanalları aracılıgıyla, ˘ dola¸sık bir kuantum durumunun teleportasyonunu inceledik. Sonrasında ise aynı incelemeleri dört spinden olu¸san spin( 1 2 ,1) karma spin J1 − J2 Heisenberg XXX sistemi için gerçekle¸stirdik. Sisteme ekledigimiz ˘ Dx ve Dz gibi DM etkile¸smeleri ve Bz manyetik alanı gibi parametrelerle teleportasyonun en etkin ¸sekilde gerçekle¸stirilebilmesi için olası durumları belirlemeye çalı¸stık. Elde edilen sonuçlardan genelde ikinci en yakın kom¸su kubitler arasındaki kuantum kanalı kullanılarak yapılan teleportasyonun daha iyi oldugu görülmü¸stür. Dört ˘ kubitlik sistem için Dx parametresinin Dz’ye göre dü¸sük sıcaklıklarda teleportasyon üzerinde daha etkin oldugu anla¸sılırken hem dört kubitlik hem de karma spin ˘ sistemlerinde dü¸sük manyetik alan degerleri için dü¸sük olmayan belli sıcaklıklara ˘ kadar iyi teleportasyon sonuçlarına ula¸sılmı¸stır.

Related papers

J1-J2 Heisenberg XXZ spin sistemlerinde Kuantum dolaşıklığın incelenmesi

Alev Şahintaş

Kuantum mekaniğinin başlangıcından günümüze kadar geçen zamanda düşük boyutlu sistemler daima önemli bir çalışma konusu olmuştur. Bu nedenle bu tezde düşük boyutlu spin sistemlerinden biri olan DM etkileşmesine sahip en yakın ve ikinci en yakın komşu kubit etkileşmelerini içeren dört kubitlik anizotropik Heisenberg XXZ modeline ait dolaşıklık incelemeleri yapılmıştır. Ilk olarak taban durum dolaşıklığına ait hesaplamalar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen temel bulgulardan, DM etkileşmesinin ve tedirginliğin sırasıyla en yakın ve ikinci en yakın komşu kubitler arasındaki taban durum dolaşıklıkları üzerinde etkin rol oynadıkları görülmüştür. Ikinci olarak DM etkileşmesi, tedirginlik ve anizotropi parametrelerine sıcaklığın da bir kontrol parametresi olarak eklenmesiyle sisteme ait ısısal dolaşıklık hesaplamaları gerçekleştirilmiştir. Bu hesaplamalar sonucu, sıcaklık ve tedirginlik parametresinin özellikle ikinci en yakın komşu kubitler arası dolaşıklık üzerinde yapıcı etkiler sergilediği görülmüştür. Sonuç olarak DM etkileşmesi ile birlikte sadece en yakın komşuların değil ikinci en yakın komşu etkilerinin de dikkate alınması ile daha genel bir Heisenberg modeli oluşturulmuş ve bu modelde bahsedilen kontrol parametrelerinin birbirlerine göre değişen etkilerinin kullanılması ile dolaşıklığın etkin kontrolünün sağlanabileceği gösterilmiştir.

•Jan 1, 2014•0 citations

Karma tip heisenberg spin sistemlerinde kuantum dolaşıklığın incelenmesi

Yücel Bilir

Son yıllarda disiplinler arası bir alan olarak ortaya çıkan kuantum hesaplama ve kuantum enformasyon çalışmalarının merkezinde dolaşıklık kavramı yer almaktadır. Heisenberg spin sistemleri ile dolaşıklık oluşturulabilmekte ve dolaşıklığın değişimi kontrol parametreleri olarak adlandırılan ve sistemde yer alan manyetik alan, anizotropi ve Dzyaloshinskii-Moriya (DM) etkileşmesi gibi çeşitli parametrelere göre incelenmektedir. Yoğun madde ziğindeki çalışmalarda ise Heisenberg spin modelleri ziksel sistemlerin yapısını incelemek için kullanılmaktadır. Yakın gelecekte dolaşıklık üreten sistemlerin teknolojik uygulamalarında kuantum ziği ve yoğun madde ziğindeki bilgi birikiminin kullanılması muhtemel görünmektedir. Bu nedenle bu tezde homojen bir manyetik alanda bulunan farklı türdeki karma tip Heisenberg XXX spin sistemlerinin dolaşıklığı incelenmiştir. Bu sistemlerin taban ve ısısal dolaşıklıkları periyodik sınır koşulları altında negatiflik ölçütü ile hesaplanmıştır. Tezin ilk kısmında iki spinli karma tip Heisenbeg XXX spin sistemlerinin taban ve ısısal dolaşıklıkları incelenmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlara göre spin (1, 3 2) karma tip spin sisteminin spin (1 2,1) ve spin (1 2, 3 2) karma tip spin sistemlerine göre daha büyük dolaşıklık ürettiği ve hem kritik sıcaklığın hem de kritik manyetik alan değerlerinin daha büyük olduğu görülmüştür. Tezin ikinci kısmında ise spin (1 2,1, 3 2) şeklinde tasarlanan karma tip Heisenberg XXX spin sisteminde taban ve ısısal durum dolaşıklıkları, sadece en yakın komşu etkileşmelerinin olduğu durumda değil, ayrıca hem en yakın hem de ikinci en yakın komşu etkileşmelerinin olduğu durumlarda da incelenmiştir. Spin (1 2,1, 3 2) sisteminde spin (1 2,1) ve spin (1 2, 3 2)'ye göre spin (1, 3 2) arasındaki dolaşıklık daha büyük olmaktadır. Bu sistemde üçüncü spinin varlığı genel olarak dolaşıklığı azaltmaktadır. Bunun yanında ikinci en yakın komşu (NNN) etkileşmelerinin varlığı ise dolaşıklığın manyetik alan karşısındaki dayanıklılığını artırmaktadır.

•Jan 1, 2018•0 citations

Karma spin-1/2 ve spin-1 ısing modelinin bir dış manyetik alanda dekore edilmiş bethe örgüsü üzerinde tam çözümünün incelenmesi

Duygu Selvi

Bu çalışmada, dış manyetik alan varlığında dekore edilmiş Bethe örgüsü üzerinde karma spin Ising modeli tam tekrarlama bağıntılarına dayalı kesin bir metot ile dekorasyon−iterasyon dönüşümünün birlikte kullanılmasıyla tam olarak çözüldü. Model Hamiltonyeni spin-1/2 ve spin-S atomları arasındaki en yakın komşu etkileşme parametresi (J), spin-1/2 atomları arasındaki gelecek en yakın komşu etkileşme parametresi (J ′), tek-iyon anizotropi parametresi (D) ve spin-1/2 ve spin-S manyetik atomları üzerine etkiyen dış manyetik alan (HA ve HB) parametrelerini içermektedir. Dekorasyon-iterasyon dönüşümü kullanılarak, karma spin-1/2 ve spin-S Ising modeli ve basit Bethe örgüsü üzerindeki spin-1/2 Ising modeli arasında tam bir ölçekleme eşitliği elde edildi. Dekorasyon-iterasyon dönü¸sümü ve tam tekrarlama yöntemi kullanılarak bölü¸süm fonksiyonu, alt-örgü mıknatıslanmaları ve net mıknatıslanma ifadeleri türetildi. Ferrimanyetik modelin manyetik özellikleri üzerine, anizotropi parametresi D, dekore edilmiş spinler arasındaki etkileşme parametresinin J ′ ve dış manyetik alanın etkileri incelendi. Bu çalışmada, dekore edilmiş Ising modelinin çoğu ilginç davranışları elde edildi. Bunlardan en önemlisi modelde iki tane kompansasyon sıcaklığının ardıl şekilde meydana gelmesi ve Hamiltonyendeki etkileşme parametrelerinin farklı değerleri için kritik davranış sergilemesidir. Modelin faz diyagramlarının elde edilmesi sonucunda ferrimanyetik ve paramanyetik fazın meydana geldiği görülmüş ve bu durumda q ≥ 5 koordinasyon sayısı için re-entrant faz dönüşümü sergilemektedir.

•Jan 1, 2014•0 citations

Quantum Circuit Synthesis

Ömercan Susam

Bu tez, tersinir devre sentezine dayalı kuantum devrelerin sentezlenmesi için yeni bir yöntem sunmaktadır. Kuantum bilgisayarlar, özellikle kuantum devrelerle oluşturulan kauntum algoritmalar, hesaplamalı alanda vaat ettikleriyle son yıllarda dikkatleri üzerine çekti. Bu bilgisayarlar, klasik bilgisayarların çözemediği kompleks problemleri hesaplamanın önünü açmaktadır. Geleneksel olarak bilgisayarlar 0 veya 1 değeri alabilen bitler ile hesaplamaları gerçekleştirirler. Bitler ile hesaplama genel anlamda oldukça etkin ve verimli olmasına rağmen bazı önemli problemlerin çözümünde yetersiz kalmaktadır. Bunun en önemli nedeni ise bitlerin deterministik olarak çalışması, yani belirli bir zaman aralığında sadece 0 veya 1 değeri alabilmesidir. Richard Feynman tarafından önerilen kuantum bilgisayar fikri, kuantum mekaniğinden faydalanarak hesaplama işlemlerini gerçekleştirme mantığına dayanmaktadır. Bu hesaplama yönteminde, veri saklama elemanları “kübit” olarak adlandırılır. Kuantum mekaniğinin süperpozisyon prensibi gereği, kübitler 0 veya 1 aynı anda hem 0 hem 1 konumunda bulunabilir. Bir başka deyişle bir kübitin değeri, 0 veya 1 olma olasılığını belirtir. Böylece, pratik limitler dahilinde olanaksız olan bir çok problem, kuantum algoritmaları ile rahatlıkla çözebilmektedir. Bu problemlerin belki de en ünlüsü kriptolojide yaygın kullanılan yarı-asal sayıların çarpanlarına ayrılmasıdır. Shor’un kübit tabanlı çarpanlara ayırma algoritması, geleneksel anlamda çözümü yüzyıllar süren durumları, hızlıca çözmektedir. Kuantum devreler, kübitler üzerinde işlem yapan kuantum kapılar kullanılarak inşa edilir. Kuantum devrelerin en önemli özelliklerinden birisi aynı zamanda tersinir (reversible) devreler olmalarıdır. Bu devrelerde, devrenin girişindeki ve çıkışındaki bit sayısı eşittir. Devrenin çıkışındaki değerler bize devrenin girişindeki değerler hakkında bilgi verir. Bu sayede devreleri çift yönlü olarak kullanabilmemize imkan sağlarlar. Tersinir devrelerin en büyük getirisi, bilgisayarlarda yüksek enerji tasarrufuna olanak sağlamalarıdır. Kuantum bilgisayarlar ile ilgili yapılan deneysel uygulamalar her ne kadar emekleme aşamasında olsa da, kuantum hesaplamanın uygulanabilir olduğunu göstermektedir. Bu noktada kuantum hesaplamanın en önemli bölümü olan kuantum devre tasarımı ön plana çıkmaktadır. Çalışmalar en az sayıda kapı kullanarak optimum devreleri sentezlemeyi amaçlamaktadır. Optimize edilmiş devreler, bir yandan güvenilirliği artırırken, diğer bir yandan çalışma süresini düşürmektedir. Şuana kadar yapılan çalışmalarda, optimum devre sentezi sadece 4 bite kadar gerçekleştirildi. Son yapılan ve 84 kübit kullanılan deneyler göz önüne alındığında, optimal devre sentezi pratik olmaktan oldukça uzak kalmaktadır. Bu, çalışmamızı hızlı sentezleme algoritmalarına yönelten motivasyonların başında gelmektedir. Literatürdeki birkaç çalışmada, özellikle yüksek bit sayısı ile sentezleme yapılanlarda, “garbage output” birimleri kullanılmıştır. Bu birimler, ihtiyaç olduğunda kullanılmak üzere devrede fazladan bulundurulan veri yolları olarak düşünülebilir. Bir çok yöntemde, enerji verimililiği ile ilgili problemlerinden ötürü kullanımı düşünülmemiştir. Bu nedenle çalışmamızda “garbage ouput” kullanmadık. Önerdiğimiz yöntem, istenilen fonksiyonu kuantum kapıları kullanarak verimli bir şekilde elde etmekte ve bunu iki ana aşamada yapmaktadır. İlk aşamada, permütasyona dayalı bir algoritma ile seçilen bit büyüklüğüne göre optimum sayıda kapı kullanılan “temel fonksiyonlar” sentezlenmektedir. Her temel fonksiyon için, en az kapı sayısından başlayıp, tüm kapıları ve permütasyonlarını deneyerek, fonksiyonu gerçekleştiren devreyi temel fonksiyonlar kütüphanesine ekler ve bir sonraki temel fonksiyonu aramaya başlar. Kütüphane tamamlandıktan sonra sıralama aşamasına geçilmektedir. Algoritmanın bu aşaması, en çok vakit alan kısım olmasına rağmen, temel fonksiyonların sayısının azlığı ve sıralama algoritmasının hızı, bu yöntemi literatürdeki çalışmalardan oldukça hızlı kılmaktadır. Optimum çözüm üretmeyen yöntemlerle bu devreler çok daha hızlı bir şekilde elde edilebilir ancak devre maliyetleri çok daha yüksek olacaktır. Temel fonksiyonların maliyetleri, oluşturulacak olan tüm devrelerin maliyetini etkileyeceğinden, devreleri optimum olarak sentezlemeyi tercih ettik. Devre sentezleme aşaması, istenilen fonksiyonu elde etmemizi sağlayan sıralama süreci ile devam eder. Bu süreç, algoritmamıza hızını kazandıran, yöntemimizin en önemli bölümdür. Sıralama algoritmaları, matematik ve bilgisayar biliminde uzun süredir çalışılan bir konu olduğundan, birçok farklı sıralama algoritması geliştirilmiştir. Biz çalışmamızda, “Seçmeli Sıralama” algoritmasını kullandık. Bu sıralama yöntemi, verilen fonksiyonu, doğruluk tablosu ile karşılaştırarak satır satır kontrol edip, eşleşmeyen her durum için temel fonksiyonlardan birini kullanarak, fonksiyonu adım adım birim fonksiyona çevirmektedir. Diğer sıralama algoritmalarının aksine kaydırma veya bölme işlemlerini uygulamadığından, fazladan temel fonksiyon kullanımını önleyerek, devre maliyetini düşük tutmaktadır. Örneğin, birleştirmeli sıralama, verilen sıralama kümesini öncelikle alt kümelere ayırıp, bu alt kümeleri sıralamaktadır. Ardından, oluşturulan alt kümeler, parça parça birleştirilerek her yeni birleşmede yeni bir sıralama yapılmaktadır. Sıralamalardaki yer değiştirme işlemlerinin her biri ek bir temel fonksiyon kullanımına neden olmaktadır. Aynı şekilde, eklemeli sıralama algoritmasında kullanılan kaydırma işlemlerinin her biri, bir temel fonksiyona karşılık gelmektedir. Seçmeli algoritma ile oluşturulan devrelerin maliyeti, yerdeğiştirilecek olan satırların değiştirilme sırasının, doğru bir şekilde belirlenmesiyle iyileştirilebileceğini gösterdik. Bu amaçla, çalışmamıza her fonksiyon için optimum sıralamayı bulan ek bir bölüm ekledik. Eklediğimiz bu kısım bazı devrelerin maliyetini azaltırken, programın çalışma süresini artırmıştır. İkinci aşama, oluşturduğumuz şablonları kullanarak, sentezlenen devrelerde optimizasyon yapmaktadır. Şablonlar, aynı fonksiyonu daha az sayıda kapıyla gerçekleyen ve devredeki eşdeğeri ile değiştirilerek toplam kapı sayısında düşüş sağlayan devrelerdir. Şablonlarımızı iki farklı yolla oluşturduk. Birincisi, tersinir kapı kütüphanemizi kullanarak. İkincisi de bu kütüphanedeki kapıların içlerinde bulunan kuantum kapıları göz önüne alarak. Birinci yöntem, sıralama algoritmasının uygulanmasından sonra, aynı iki kapının yanyana gelebileceği göz önünde bulundurularak üretilmiştir. İkinci türdeki şablonlarda, sentezlediğimiz devrelerde sıkça kullandığımız Toffoli kapısının, kuantum kapılarla (V, V† ve CNOT) kaç farklı şekilde gerçekleştirilebileceğini inceledik. Bu aşamada, kompleks sayılardan oluşan matrisleri kullanacağımız için, MATLAB programını kullandık. Devre içiersinde Toffoli kapısının yanına gelen CNOT kapılarından bir kısmının optimizasyon için kullanılabileceğini gösterdik. Ayrıca çalışmamızda, pozitif kontrollü kapılara (CNT) ek olarak negatif kontrollülerinde sentezleme aşamasına eklenmesiyle devre maliyetlerinde önemli ölçüde iyileştirmeler elde ettik. Kuantum hesaplama, deneysel olarak bir çok farklı şekilde gerçekleştirilmiştir. Her gerçeklemenin, kendine özgü prensipleri ve özellikleri olduğundan, algoritmalardaki kapıların uygulanış biçimi de farklı olmaktadır. Bu nedenle, her yöntem için ayrı kapı maliyetleri oluşmaktır. Çalışmamızki kuantum devrelerin maliyetlerini literatürde yaygın olarak kullanılan NCV-111 maliyet metriğini kullanarak hesapladık. Son olarak, yöntemimizi literatürde bulunan çalışmalar ile kıyasladık.

•Jan 1, 2015•0 citations

Post quantum cryptography

Veysel Gültekin

Kuantum bilgisayarların keşfi ile klasik kriptografi olarak adlandırdığımız ve günümüzde tüm kriptografik cihazlarda kullanılan kriptosistemlerin güvenliği tartışılır hale gelmiştir. Kuantum bilgisayarlardaki hızlı gelişme sonucunda kriptografideki çalışma alanı kuantum bilgisayarlara karşı güvenli sistemlerin tasarlanması ve analiz edilmesi yönünde değişmiştir. Shor Algoritması ile çarpanlara ayırma probleminin çözümünün üstel zamandan polinom zamana indirilmesiyle özellikle asimetrik kriptosistemler tehdit altına girmiştir. Günümüzde verilerin büyük çoğunluğu klasik kriptografide kullanılan anahtar anlaşma algoritmaları ile paylaşılan anahtar kullanılarak simetrik şifreleme algoritmaları ile şifreli olarak saklanmaktadır. Kuantum kriptografinin esas etkisi asimetrik kriptografiye olmasına rağmen simetrik şifreleme algoritmalarının anahtarları asimetrik kriptografi ile paylaşıldığı için tüm veriler kuantum tehtidinden etkilenmektedir. Özellikle şifrelenen verilerin geriye dönük olarak tutulabileceği göz önünde bulundurulursa ve yakın zamanda kuantum bilgisayların çarpanlara ayırma problemini etkili bir şekilde çözecek seviyeye gelmesi durumunda şu andan itibaren simetrik şifreleme algoritmaları ile şifrelenen veriler de ileride çözülebilecektir. İmza algoritmalarının etkilenmesi ise imzanın kimlik doğrulama mekanizmaları veya mesajın kaynağını doğrulamak gibi o ana ait bir kriptografik hizmeti sağladığı için daha kısıtlı olacaktır. Bu yüzden kuantum tehtidi için anahtar paylaşma probleminin çözümü imza probleminin çözümüne nazaran daha acil bir ihtiyaç olarak görülmektedir. Bu sebeplerle bu çalışmada kuantum sonrası kriptografinin anahtar paylaşma problemine getirdiği çözümler üzerinde durulacaktır. Burada bahsedilen her iki problem için de daha önceden AES'i blok şifreleme algoritması olarak bir yarışma aracılığıyla standartlaştıran NIST (Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü), standart bir algoritma seçmek için 2016 yılında bir yarışma başlatarak standart bir kuantum sonrası anahtar değişim algoritması ve imza algoritması seçme kararı almıştır. Bu süreçten sonra algoritma tasarımı ve analizi üzerine çalışmalar hızlanmıştır. Yarışmaya katılan algoritmalar dayandıkları zorluklara göre farklı gruplara ayrılabilir. Bunlar kafes tabanlı kriptosistemler, kod tabanlı kriptosistemler, isojeni tabanlı kriptosistemler, özet tabanlı kriptosistemler ve çok değişkenli polinom tabanlı kriptosistemlerdir. Bunların içinden en çok dikkat çeken ve üzerine çalışan homomorfik şifreleme gibi yapılarda da kullanılabilmesi itibariyle kafes tabanlı kriptosistemlerdir. Ayrıca yarışma neticesinde standart olarak seçilen Kyber Algoritması da kafes tabanlı bir anahtar değişim algoritmasıdır. Kod tabanlı kriptosistemler McEliece tarafından ortaya atılılmıştır ve asimetrik kriptografinin en eski problemlerinden biri olan kod çözme problemine dayanmaktadır. Anahtar boyutlarının büyük olması dezavantajından dolayı, kuantum tehditi ortaya çıkana kadar, görece az çalışılan bir alan olarak kalmıştır. Niederreiter kriptosisteminin ortaya çıkması ve anahtar boyutlarında iyileştirmeler yapılması ile kuantum sonrası anahtar değiştirme algoritmaları için önemli bir aday durumuna gelmişlerdir. Izojeni tabanlı algoritmalar klasik bilgisayarlarla kırılabilen bir saldırının ortaya çıkmasıyla riskli duruma düşmüştür. Her ne kadar NIST SIKE anahtar anlaşma algoritmasını alternatif algoritma adaylarına alsa da saldırı bu tarihten sonra ortaya çıktığı için kullanılması önerilmez ibaresi eklemiştir. Ayrıca bazı kriptosistemlerin analizi için üzerine yeterince çalışılmadığı düşünüldüğü için kuantum sonrası anahtar anlaşma algoritmalarının tek başına kullanılmasına şüpheyle bakılmaya başlanmıştır. Bu sebeple anahtar paylaşım problemini çözmek için kuantum sonrası algoritmalar, asimetrik kriptografi ve daha önce paylaşılmış ortak simetrik anahtarlardan en az iki tanesini kullanan hibrit anahtar paylaşım protokolleri de önerilmiştir. Bu çalışma kapsamında anahtar anlaşma problemini çözmek için geliştirilen önerilerden kabaca bahsedilecektir. Kafes tabanlı kriptosistemler ile Kod tabanlı kriptosistemlerin dayandıkları problemler ve bu problemler üzerine anahtar değişim mekanizmalarının nasıl kurulduğu anlatılacaktır. Ayrıca bazı analiz metotları anlatılarak standartta bulunan bazı algoritmaların güvenlik seviyeleri ve analizi hakkında bilgi verilecektir.

•Jan 26, 2023•0 citations

Genelleştirilmiş Bir Bose Gazı Modelinin Bazı İstatistik Mekaniksel Özelliklerinin İncelenmesi

Erkan İlik

Bu çalışmada öncelikle kuantum özdeş parçacık sistemlerinden bozonların genel \nkuantum mekaniksel özellikleri ele alındı. Özel olarak, bir-boyutlu standart bozon \nsalınıcıları sistemini tanımlayan operatör bağıntıları ve sistemin Hamiltoniyeni \nincelendi. Daha sonra Bose sistemlerinin istatistiksel dağılım fonksiyonunun nasıl elde \nedilebileceği araştırıldı. \nİkinci olarak, ideal Bose gazının genel istatistik mekaniksel özellikleri incelendi. \nÖzellikle ideal Bose gazının hal denklemi, öz ısısı, entropisi gibi fonksiyonlarının düşük \nve yüksek sıcaklıklarda değişimlerine yoğunlaşıldı. Buradan standart Bose \nsistemlerinde, Bose-Einstein yoğunlaşmasının hangi koşullarda gerçekleşebileceği \nteorik olarak araştırıldı. \nÜçüncü olarak, bu çalışmanın orijinal kısmını oluşturan ve Bose sistemlerine de \nbir örnek uygulama olabilecek genelleştirilmiş bir bozon gazı modeli ele alındı. Tamm- \nDancoff (TD) bozon gazı modeli olarak adlandırılan bu sistemi tanımlayan bazı \nkuantum mekaniksel özellikler incelenerek, modelin bazı istatistik mekaniksel yönleri \nüzerinde çalışıldı. Özel olarak, bu genelleştirilmiş bozon gazı modelinin deformasyon \nparametresinin sistemin genelleştirilmiş dağılım fonksiyonu, iç enerjisi, entropisi gibi \nfonksiyonlarına etkileri araştırıldı. Ayrıca bu yolla, sistemin genelleştirilmiş Bose- \nEinstein fonksiyonları (g (z,q)) n elde edilerek, 0 z 1 ve q 1 bölgelerinde bu \nfonksiyonların değişimleri incelendi. Bu bağlamda elde edilen önemli sonuçlardan \nbirisi, düşük sıcaklıklarda sistemin entropisinin deformasyon parametresi q arttıkça \nazalış göstermesidir. Son olarak, elde edilen diğer sonuçların yanı sıra TD-bozon gazı \nmodeline uygulama alanı teşkil edebilecek fiziksel problemlerden bazıları tartışıldı.

•Jan 1, 2013•0 citations
ÖZET KUANTUM SP˙IN S˙ISTEMLER˙INDE DOLA ¸SIKLIK VE KUANTUM TELEPORTASYON Ferid AKBA ¸S Yüksek Lisans Tezi, Fizik Anabilim Dalı Tez Danı¸smanı: Dr. Ögr. Üyesi Cenk AKYÜZ ˘ 2019, 103 sayfa Kuantum enformasyon teorisinin önemli bir özelligi olan kuantum dola¸sıklık ˘ oldukça geni¸s bir uygulama alanına sahiptir. Sistemin dola¸sık olma özelligi˘ kullanılarak bilginin teleportasyonu günümüzde hem teorik hem de deneysel olarak çalı¸sılan önemli konulardan biri olmu¸stur. Heisenberg spin sistemleri de dola¸sıklıgın olu¸sturulmasında ve bu dola¸sık sistemlerin bir kuantum kanalı olarak ˘ kullanılıp, teleportasyonun gerçekle¸stirilmesinde ara¸stırılması gereken bir önem ta¸sır. Bu motivasyondan hareketle tezimizde öncelikle dört kubitten olu¸san J1 −J2 Heisenberg XXX sistemi kullanılarak, bu sistemin hem en yakın kom¸su hem de ikinci en yakın kom¸su kubitleri arasındaki dola¸sık kuantum kanalları aracılıgıyla, ˘ dola¸sık bir kuantum durumunun teleportasyonunu inceledik. Sonrasında ise aynı incelemeleri dört spinden olu¸san spin( 1 2 ,1) karma spin J1 − J2 Heisenberg XXX sistemi için gerçekle¸stirdik. Sisteme ekledigimiz ˘ Dx ve Dz gibi DM etkile¸smeleri ve Bz manyetik alanı gibi parametrelerle teleportasyonun en etkin ¸sekilde gerçekle¸stirilebilmesi için olası durumları belirlemeye çalı¸stık. Elde edilen sonuçlardan genelde ikinci en yakın kom¸su kubitler arasındaki kuantum kanalı kullanılarak yapılan teleportasyonun daha iyi oldugu görülmü¸stür. Dört ˘ kubitlik sistem için Dx parametresinin Dz’ye göre dü¸sük sıcaklıklarda teleportasyon üzerinde daha etkin oldugu anla¸sılırken hem dört kubitlik hem de karma spin ˘ sistemlerinde dü¸sük manyetik alan degerleri için dü¸sük olmayan belli sıcaklıklara ˘ kadar iyi teleportasyon sonuçlarına ula¸sılmı¸stır.
Kuantum mekaniğinin başlangıcından günümüze kadar geçen zamanda düşük boyutlu sistemler daima önemli bir çalışma konusu olmuştur. Bu nedenle bu tezde düşük boyutlu spin sistemlerinden biri olan DM etkileşmesine sahip en yakın ve ikinci en yakın komşu kubit etkileşmelerini içeren dört kubitlik anizotropik Heisenberg XXZ modeline ait dolaşıklık incelemeleri yapılmıştır. Ilk olarak taban durum dolaşıklığına ait hesaplamalar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen temel bulgulardan, DM etkileşmesinin ve tedirginliğin sırasıyla en yakın ve ikinci en yakın komşu kubitler arasındaki taban durum dolaşıklıkları üzerinde etkin rol oynadıkları görülmüştür. Ikinci olarak DM etkileşmesi, tedirginlik ve anizotropi parametrelerine sıcaklığın da bir kontrol parametresi olarak eklenmesiyle sisteme ait ısısal dolaşıklık hesaplamaları gerçekleştirilmiştir. Bu hesaplamalar sonucu, sıcaklık ve tedirginlik parametresinin özellikle ikinci en yakın komşu kubitler arası dolaşıklık üzerinde yapıcı etkiler sergilediği görülmüştür. Sonuç olarak DM etkileşmesi ile birlikte sadece en yakın komşuların değil ikinci en yakın komşu etkilerinin de dikkate alınması ile daha genel bir Heisenberg modeli oluşturulmuş ve bu modelde bahsedilen kontrol parametrelerinin birbirlerine göre değişen etkilerinin kullanılması ile dolaşıklığın etkin kontrolünün sağlanabileceği gösterilmiştir.
Son yıllarda disiplinler arası bir alan olarak ortaya çıkan kuantum hesaplama ve kuantum enformasyon çalışmalarının merkezinde dolaşıklık kavramı yer almaktadır. Heisenberg spin sistemleri ile dolaşıklık oluşturulabilmekte ve dolaşıklığın değişimi kontrol parametreleri olarak adlandırılan ve sistemde yer alan manyetik alan, anizotropi ve Dzyaloshinskii-Moriya (DM) etkileşmesi gibi çeşitli parametrelere göre incelenmektedir. Yoğun madde ziğindeki çalışmalarda ise Heisenberg spin modelleri ziksel sistemlerin yapısını incelemek için kullanılmaktadır. Yakın gelecekte dolaşıklık üreten sistemlerin teknolojik uygulamalarında kuantum ziği ve yoğun madde ziğindeki bilgi birikiminin kullanılması muhtemel görünmektedir. Bu nedenle bu tezde homojen bir manyetik alanda bulunan farklı türdeki karma tip Heisenberg XXX spin sistemlerinin dolaşıklığı incelenmiştir. Bu sistemlerin taban ve ısısal dolaşıklıkları periyodik sınır koşulları altında negatiflik ölçütü ile hesaplanmıştır. Tezin ilk kısmında iki spinli karma tip Heisenbeg XXX spin sistemlerinin taban ve ısısal dolaşıklıkları incelenmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlara göre spin (1, 3 2) karma tip spin sisteminin spin (1 2,1) ve spin (1 2, 3 2) karma tip spin sistemlerine göre daha büyük dolaşıklık ürettiği ve hem kritik sıcaklığın hem de kritik manyetik alan değerlerinin daha büyük olduğu görülmüştür. Tezin ikinci kısmında ise spin (1 2,1, 3 2) şeklinde tasarlanan karma tip Heisenberg XXX spin sisteminde taban ve ısısal durum dolaşıklıkları, sadece en yakın komşu etkileşmelerinin olduğu durumda değil, ayrıca hem en yakın hem de ikinci en yakın komşu etkileşmelerinin olduğu durumlarda da incelenmiştir. Spin (1 2,1, 3 2) sisteminde spin (1 2,1) ve spin (1 2, 3 2)'ye göre spin (1, 3 2) arasındaki dolaşıklık daha büyük olmaktadır. Bu sistemde üçüncü spinin varlığı genel olarak dolaşıklığı azaltmaktadır. Bunun yanında ikinci en yakın komşu (NNN) etkileşmelerinin varlığı ise dolaşıklığın manyetik alan karşısındaki dayanıklılığını artırmaktadır.
Bu çalışmada, dış manyetik alan varlığında dekore edilmiş Bethe örgüsü üzerinde karma spin Ising modeli tam tekrarlama bağıntılarına dayalı kesin bir metot ile dekorasyon−iterasyon dönüşümünün birlikte kullanılmasıyla tam olarak çözüldü. Model Hamiltonyeni spin-1/2 ve spin-S atomları arasındaki en yakın komşu etkileşme parametresi (J), spin-1/2 atomları arasındaki gelecek en yakın komşu etkileşme parametresi (J ′), tek-iyon anizotropi parametresi (D) ve spin-1/2 ve spin-S manyetik atomları üzerine etkiyen dış manyetik alan (HA ve HB) parametrelerini içermektedir. Dekorasyon-iterasyon dönüşümü kullanılarak, karma spin-1/2 ve spin-S Ising modeli ve basit Bethe örgüsü üzerindeki spin-1/2 Ising modeli arasında tam bir ölçekleme eşitliği elde edildi. Dekorasyon-iterasyon dönü¸sümü ve tam tekrarlama yöntemi kullanılarak bölü¸süm fonksiyonu, alt-örgü mıknatıslanmaları ve net mıknatıslanma ifadeleri türetildi. Ferrimanyetik modelin manyetik özellikleri üzerine, anizotropi parametresi D, dekore edilmiş spinler arasındaki etkileşme parametresinin J ′ ve dış manyetik alanın etkileri incelendi. Bu çalışmada, dekore edilmiş Ising modelinin çoğu ilginç davranışları elde edildi. Bunlardan en önemlisi modelde iki tane kompansasyon sıcaklığının ardıl şekilde meydana gelmesi ve Hamiltonyendeki etkileşme parametrelerinin farklı değerleri için kritik davranış sergilemesidir. Modelin faz diyagramlarının elde edilmesi sonucunda ferrimanyetik ve paramanyetik fazın meydana geldiği görülmüş ve bu durumda q ≥ 5 koordinasyon sayısı için re-entrant faz dönüşümü sergilemektedir.
Bu tez, tersinir devre sentezine dayalı kuantum devrelerin sentezlenmesi için yeni bir yöntem sunmaktadır. Kuantum bilgisayarlar, özellikle kuantum devrelerle oluşturulan kauntum algoritmalar, hesaplamalı alanda vaat ettikleriyle son yıllarda dikkatleri üzerine çekti. Bu bilgisayarlar, klasik bilgisayarların çözemediği kompleks problemleri hesaplamanın önünü açmaktadır. Geleneksel olarak bilgisayarlar 0 veya 1 değeri alabilen bitler ile hesaplamaları gerçekleştirirler. Bitler ile hesaplama genel anlamda oldukça etkin ve verimli olmasına rağmen bazı önemli problemlerin çözümünde yetersiz kalmaktadır. Bunun en önemli nedeni ise bitlerin deterministik olarak çalışması, yani belirli bir zaman aralığında sadece 0 veya 1 değeri alabilmesidir. Richard Feynman tarafından önerilen kuantum bilgisayar fikri, kuantum mekaniğinden faydalanarak hesaplama işlemlerini gerçekleştirme mantığına dayanmaktadır. Bu hesaplama yönteminde, veri saklama elemanları “kübit” olarak adlandırılır. Kuantum mekaniğinin süperpozisyon prensibi gereği, kübitler 0 veya 1 aynı anda hem 0 hem 1 konumunda bulunabilir. Bir başka deyişle bir kübitin değeri, 0 veya 1 olma olasılığını belirtir. Böylece, pratik limitler dahilinde olanaksız olan bir çok problem, kuantum algoritmaları ile rahatlıkla çözebilmektedir. Bu problemlerin belki de en ünlüsü kriptolojide yaygın kullanılan yarı-asal sayıların çarpanlarına ayrılmasıdır. Shor’un kübit tabanlı çarpanlara ayırma algoritması, geleneksel anlamda çözümü yüzyıllar süren durumları, hızlıca çözmektedir. Kuantum devreler, kübitler üzerinde işlem yapan kuantum kapılar kullanılarak inşa edilir. Kuantum devrelerin en önemli özelliklerinden birisi aynı zamanda tersinir (reversible) devreler olmalarıdır. Bu devrelerde, devrenin girişindeki ve çıkışındaki bit sayısı eşittir. Devrenin çıkışındaki değerler bize devrenin girişindeki değerler hakkında bilgi verir. Bu sayede devreleri çift yönlü olarak kullanabilmemize imkan sağlarlar. Tersinir devrelerin en büyük getirisi, bilgisayarlarda yüksek enerji tasarrufuna olanak sağlamalarıdır. Kuantum bilgisayarlar ile ilgili yapılan deneysel uygulamalar her ne kadar emekleme aşamasında olsa da, kuantum hesaplamanın uygulanabilir olduğunu göstermektedir. Bu noktada kuantum hesaplamanın en önemli bölümü olan kuantum devre tasarımı ön plana çıkmaktadır. Çalışmalar en az sayıda kapı kullanarak optimum devreleri sentezlemeyi amaçlamaktadır. Optimize edilmiş devreler, bir yandan güvenilirliği artırırken, diğer bir yandan çalışma süresini düşürmektedir. Şuana kadar yapılan çalışmalarda, optimum devre sentezi sadece 4 bite kadar gerçekleştirildi. Son yapılan ve 84 kübit kullanılan deneyler göz önüne alındığında, optimal devre sentezi pratik olmaktan oldukça uzak kalmaktadır. Bu, çalışmamızı hızlı sentezleme algoritmalarına yönelten motivasyonların başında gelmektedir. Literatürdeki birkaç çalışmada, özellikle yüksek bit sayısı ile sentezleme yapılanlarda, “garbage output” birimleri kullanılmıştır. Bu birimler, ihtiyaç olduğunda kullanılmak üzere devrede fazladan bulundurulan veri yolları olarak düşünülebilir. Bir çok yöntemde, enerji verimililiği ile ilgili problemlerinden ötürü kullanımı düşünülmemiştir. Bu nedenle çalışmamızda “garbage ouput” kullanmadık. Önerdiğimiz yöntem, istenilen fonksiyonu kuantum kapıları kullanarak verimli bir şekilde elde etmekte ve bunu iki ana aşamada yapmaktadır. İlk aşamada, permütasyona dayalı bir algoritma ile seçilen bit büyüklüğüne göre optimum sayıda kapı kullanılan “temel fonksiyonlar” sentezlenmektedir. Her temel fonksiyon için, en az kapı sayısından başlayıp, tüm kapıları ve permütasyonlarını deneyerek, fonksiyonu gerçekleştiren devreyi temel fonksiyonlar kütüphanesine ekler ve bir sonraki temel fonksiyonu aramaya başlar. Kütüphane tamamlandıktan sonra sıralama aşamasına geçilmektedir. Algoritmanın bu aşaması, en çok vakit alan kısım olmasına rağmen, temel fonksiyonların sayısının azlığı ve sıralama algoritmasının hızı, bu yöntemi literatürdeki çalışmalardan oldukça hızlı kılmaktadır. Optimum çözüm üretmeyen yöntemlerle bu devreler çok daha hızlı bir şekilde elde edilebilir ancak devre maliyetleri çok daha yüksek olacaktır. Temel fonksiyonların maliyetleri, oluşturulacak olan tüm devrelerin maliyetini etkileyeceğinden, devreleri optimum olarak sentezlemeyi tercih ettik. Devre sentezleme aşaması, istenilen fonksiyonu elde etmemizi sağlayan sıralama süreci ile devam eder. Bu süreç, algoritmamıza hızını kazandıran, yöntemimizin en önemli bölümdür. Sıralama algoritmaları, matematik ve bilgisayar biliminde uzun süredir çalışılan bir konu olduğundan, birçok farklı sıralama algoritması geliştirilmiştir. Biz çalışmamızda, “Seçmeli Sıralama” algoritmasını kullandık. Bu sıralama yöntemi, verilen fonksiyonu, doğruluk tablosu ile karşılaştırarak satır satır kontrol edip, eşleşmeyen her durum için temel fonksiyonlardan birini kullanarak, fonksiyonu adım adım birim fonksiyona çevirmektedir. Diğer sıralama algoritmalarının aksine kaydırma veya bölme işlemlerini uygulamadığından, fazladan temel fonksiyon kullanımını önleyerek, devre maliyetini düşük tutmaktadır. Örneğin, birleştirmeli sıralama, verilen sıralama kümesini öncelikle alt kümelere ayırıp, bu alt kümeleri sıralamaktadır. Ardından, oluşturulan alt kümeler, parça parça birleştirilerek her yeni birleşmede yeni bir sıralama yapılmaktadır. Sıralamalardaki yer değiştirme işlemlerinin her biri ek bir temel fonksiyon kullanımına neden olmaktadır. Aynı şekilde, eklemeli sıralama algoritmasında kullanılan kaydırma işlemlerinin her biri, bir temel fonksiyona karşılık gelmektedir. Seçmeli algoritma ile oluşturulan devrelerin maliyeti, yerdeğiştirilecek olan satırların değiştirilme sırasının, doğru bir şekilde belirlenmesiyle iyileştirilebileceğini gösterdik. Bu amaçla, çalışmamıza her fonksiyon için optimum sıralamayı bulan ek bir bölüm ekledik. Eklediğimiz bu kısım bazı devrelerin maliyetini azaltırken, programın çalışma süresini artırmıştır. İkinci aşama, oluşturduğumuz şablonları kullanarak, sentezlenen devrelerde optimizasyon yapmaktadır. Şablonlar, aynı fonksiyonu daha az sayıda kapıyla gerçekleyen ve devredeki eşdeğeri ile değiştirilerek toplam kapı sayısında düşüş sağlayan devrelerdir. Şablonlarımızı iki farklı yolla oluşturduk. Birincisi, tersinir kapı kütüphanemizi kullanarak. İkincisi de bu kütüphanedeki kapıların içlerinde bulunan kuantum kapıları göz önüne alarak. Birinci yöntem, sıralama algoritmasının uygulanmasından sonra, aynı iki kapının yanyana gelebileceği göz önünde bulundurularak üretilmiştir. İkinci türdeki şablonlarda, sentezlediğimiz devrelerde sıkça kullandığımız Toffoli kapısının, kuantum kapılarla (V, V† ve CNOT) kaç farklı şekilde gerçekleştirilebileceğini inceledik. Bu aşamada, kompleks sayılardan oluşan matrisleri kullanacağımız için, MATLAB programını kullandık. Devre içiersinde Toffoli kapısının yanına gelen CNOT kapılarından bir kısmının optimizasyon için kullanılabileceğini gösterdik. Ayrıca çalışmamızda, pozitif kontrollü kapılara (CNT) ek olarak negatif kontrollülerinde sentezleme aşamasına eklenmesiyle devre maliyetlerinde önemli ölçüde iyileştirmeler elde ettik. Kuantum hesaplama, deneysel olarak bir çok farklı şekilde gerçekleştirilmiştir. Her gerçeklemenin, kendine özgü prensipleri ve özellikleri olduğundan, algoritmalardaki kapıların uygulanış biçimi de farklı olmaktadır. Bu nedenle, her yöntem için ayrı kapı maliyetleri oluşmaktır. Çalışmamızki kuantum devrelerin maliyetlerini literatürde yaygın olarak kullanılan NCV-111 maliyet metriğini kullanarak hesapladık. Son olarak, yöntemimizi literatürde bulunan çalışmalar ile kıyasladık.
Kuantum bilgisayarların keşfi ile klasik kriptografi olarak adlandırdığımız ve günümüzde tüm kriptografik cihazlarda kullanılan kriptosistemlerin güvenliği tartışılır hale gelmiştir. Kuantum bilgisayarlardaki hızlı gelişme sonucunda kriptografideki çalışma alanı kuantum bilgisayarlara karşı güvenli sistemlerin tasarlanması ve analiz edilmesi yönünde değişmiştir. Shor Algoritması ile çarpanlara ayırma probleminin çözümünün üstel zamandan polinom zamana indirilmesiyle özellikle asimetrik kriptosistemler tehdit altına girmiştir. Günümüzde verilerin büyük çoğunluğu klasik kriptografide kullanılan anahtar anlaşma algoritmaları ile paylaşılan anahtar kullanılarak simetrik şifreleme algoritmaları ile şifreli olarak saklanmaktadır. Kuantum kriptografinin esas etkisi asimetrik kriptografiye olmasına rağmen simetrik şifreleme algoritmalarının anahtarları asimetrik kriptografi ile paylaşıldığı için tüm veriler kuantum tehtidinden etkilenmektedir. Özellikle şifrelenen verilerin geriye dönük olarak tutulabileceği göz önünde bulundurulursa ve yakın zamanda kuantum bilgisayların çarpanlara ayırma problemini etkili bir şekilde çözecek seviyeye gelmesi durumunda şu andan itibaren simetrik şifreleme algoritmaları ile şifrelenen veriler de ileride çözülebilecektir. İmza algoritmalarının etkilenmesi ise imzanın kimlik doğrulama mekanizmaları veya mesajın kaynağını doğrulamak gibi o ana ait bir kriptografik hizmeti sağladığı için daha kısıtlı olacaktır. Bu yüzden kuantum tehtidi için anahtar paylaşma probleminin çözümü imza probleminin çözümüne nazaran daha acil bir ihtiyaç olarak görülmektedir. Bu sebeplerle bu çalışmada kuantum sonrası kriptografinin anahtar paylaşma problemine getirdiği çözümler üzerinde durulacaktır. Burada bahsedilen her iki problem için de daha önceden AES'i blok şifreleme algoritması olarak bir yarışma aracılığıyla standartlaştıran NIST (Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü), standart bir algoritma seçmek için 2016 yılında bir yarışma başlatarak standart bir kuantum sonrası anahtar değişim algoritması ve imza algoritması seçme kararı almıştır. Bu süreçten sonra algoritma tasarımı ve analizi üzerine çalışmalar hızlanmıştır. Yarışmaya katılan algoritmalar dayandıkları zorluklara göre farklı gruplara ayrılabilir. Bunlar kafes tabanlı kriptosistemler, kod tabanlı kriptosistemler, isojeni tabanlı kriptosistemler, özet tabanlı kriptosistemler ve çok değişkenli polinom tabanlı kriptosistemlerdir. Bunların içinden en çok dikkat çeken ve üzerine çalışan homomorfik şifreleme gibi yapılarda da kullanılabilmesi itibariyle kafes tabanlı kriptosistemlerdir. Ayrıca yarışma neticesinde standart olarak seçilen Kyber Algoritması da kafes tabanlı bir anahtar değişim algoritmasıdır. Kod tabanlı kriptosistemler McEliece tarafından ortaya atılılmıştır ve asimetrik kriptografinin en eski problemlerinden biri olan kod çözme problemine dayanmaktadır. Anahtar boyutlarının büyük olması dezavantajından dolayı, kuantum tehditi ortaya çıkana kadar, görece az çalışılan bir alan olarak kalmıştır. Niederreiter kriptosisteminin ortaya çıkması ve anahtar boyutlarında iyileştirmeler yapılması ile kuantum sonrası anahtar değiştirme algoritmaları için önemli bir aday durumuna gelmişlerdir. Izojeni tabanlı algoritmalar klasik bilgisayarlarla kırılabilen bir saldırının ortaya çıkmasıyla riskli duruma düşmüştür. Her ne kadar NIST SIKE anahtar anlaşma algoritmasını alternatif algoritma adaylarına alsa da saldırı bu tarihten sonra ortaya çıktığı için kullanılması önerilmez ibaresi eklemiştir. Ayrıca bazı kriptosistemlerin analizi için üzerine yeterince çalışılmadığı düşünüldüğü için kuantum sonrası anahtar anlaşma algoritmalarının tek başına kullanılmasına şüpheyle bakılmaya başlanmıştır. Bu sebeple anahtar paylaşım problemini çözmek için kuantum sonrası algoritmalar, asimetrik kriptografi ve daha önce paylaşılmış ortak simetrik anahtarlardan en az iki tanesini kullanan hibrit anahtar paylaşım protokolleri de önerilmiştir. Bu çalışma kapsamında anahtar anlaşma problemini çözmek için geliştirilen önerilerden kabaca bahsedilecektir. Kafes tabanlı kriptosistemler ile Kod tabanlı kriptosistemlerin dayandıkları problemler ve bu problemler üzerine anahtar değişim mekanizmalarının nasıl kurulduğu anlatılacaktır. Ayrıca bazı analiz metotları anlatılarak standartta bulunan bazı algoritmaların güvenlik seviyeleri ve analizi hakkında bilgi verilecektir.
Bu çalışmada öncelikle kuantum özdeş parçacık sistemlerinden bozonların genel \nkuantum mekaniksel özellikleri ele alındı. Özel olarak, bir-boyutlu standart bozon \nsalınıcıları sistemini tanımlayan operatör bağıntıları ve sistemin Hamiltoniyeni \nincelendi. Daha sonra Bose sistemlerinin istatistiksel dağılım fonksiyonunun nasıl elde \nedilebileceği araştırıldı. \nİkinci olarak, ideal Bose gazının genel istatistik mekaniksel özellikleri incelendi. \nÖzellikle ideal Bose gazının hal denklemi, öz ısısı, entropisi gibi fonksiyonlarının düşük \nve yüksek sıcaklıklarda değişimlerine yoğunlaşıldı. Buradan standart Bose \nsistemlerinde, Bose-Einstein yoğunlaşmasının hangi koşullarda gerçekleşebileceği \nteorik olarak araştırıldı. \nÜçüncü olarak, bu çalışmanın orijinal kısmını oluşturan ve Bose sistemlerine de \nbir örnek uygulama olabilecek genelleştirilmiş bir bozon gazı modeli ele alındı. Tamm- \nDancoff (TD) bozon gazı modeli olarak adlandırılan bu sistemi tanımlayan bazı \nkuantum mekaniksel özellikler incelenerek, modelin bazı istatistik mekaniksel yönleri \nüzerinde çalışıldı. Özel olarak, bu genelleştirilmiş bozon gazı modelinin deformasyon \nparametresinin sistemin genelleştirilmiş dağılım fonksiyonu, iç enerjisi, entropisi gibi \nfonksiyonlarına etkileri araştırıldı. Ayrıca bu yolla, sistemin genelleştirilmiş Bose- \nEinstein fonksiyonları (g (z,q)) n elde edilerek, 0 z 1 ve q 1 bölgelerinde bu \nfonksiyonların değişimleri incelendi. Bu bağlamda elde edilen önemli sonuçlardan \nbirisi, düşük sıcaklıklarda sistemin entropisinin deformasyon parametresi q arttıkça \nazalış göstermesidir. Son olarak, elde edilen diğer sonuçların yanı sıra TD-bozon gazı \nmodeline uygulama alanı teşkil edebilecek fiziksel problemlerden bazıları tartışıldı.