Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Log inSign up
Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Blog
Job Board
Q3AS

© 2026 Aqora Quantum S.A.S.

TermsPrivacyLegal Notice

Experimental implementation and performance modelling of quantum key distribution in fiber, free-space and satellite networks

Αργύριος Ντάνος

Published May 1, 2026• 0 citations
Publisher

Abstract

Η Κβαντική Διανομή Κλειδιού (Quantum Key Distribution - QKD) έχει ωριμάσει από μια θεωρητική σύλληψη σε μια πρακτική τεχνολογία για την διασφάλιση των μελλοντικών υποδομών επικοινωνίας έναντι της απειλής των κβαντικών υπολογιστών. Τοποθετημένη παράλληλα με τη μετα-κβαντική κρυπτογραφία, η QKD παρέχει μια συμπληρωματική προσέγγιση για την επίτευξη απόλυτα ασφαλών επικοινωνιών, εγγυημένων από τους νόμους της φυσικής. Ωστόσο, η μετάβαση από τις μεμονωμένες εργαστηριακές επιδείξεις στην ευρεία ανάπτυξη αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, τα οποία αφορούν κυρίως το κόστος του εξειδικευμένου εξοπλισμού, την πρακτική υλοποίηση πάνω στις υφιστάμενες υποδομές, καθώς και την πολυπλοκότητα της παγκόσμιας κάλυψης. Η παρούσα διατριβή αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις μέσω μιας ολοκληρωμένης μελέτης που εκτείνεται από τις θεμελιώδεις αρχές μέχρι τις πειραματικές υλοποιήσεις και τη μοντελοποίηση σε επίπεδο συστήματος, στοχεύοντας στη γεφύρωση αυτών των κενών και καλύπτοντας ολόκληρη την αλυσίδα ανάπτυξης: από τη βελτιστοποίηση του hardware σε επίπεδο συσκευών QKD ("inside-the-box") έως την ενσωμάτωση σε επίπεδο παγκόσμιου δικτύου και τη μοντελοποίηση δορυφορικών συστημάτων. H πειραματική βάση αυτής της εργασίας εστιάζει στην ανάπτυξη και τον χαρακτηρισμό QKD hardware. Ένα βασικό ορόσημο που παρουσιάζεται είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της Διάταξης Ανταλλαγής Μοναδικών Φωτονίων (Single Photon Exchange Setup) η οποία λειτουργεί ως μια ευέλικτη πλατφόρμα δοκιμών για την αξιολόγηση της απόδοσης εξαρτημάτων μέσω ανταλλαγής σε επίπεδο φωτονίου, σε ζεύξεις οπτικών ινών ή ελεύθερου χώρου. Βασιζόμενη σε αυτό, αναπτύχθηκε και βελτιστοποιήθηκε για χρήση μια πηγή QKD με κωδικοποίηση πόλωσης. Προχωρώντας πέρα από το εργαστήριο, η εργασία επιδεικνύει την πρακτική ενσωμάτωση αυτής της πηγής QKD σε επιχειρησιακά περιβάλλοντα, στοχεύοντας στην κρίσιμη πρόκληση της συνύπαρξης κβαντικών και κλασικών τηλεπικοινωνιακών σημάτων. Στον τομέα των οπτικών ινών, η διατριβή διερευνά την ενσωμάτωση σημάτων QKD σε εγκατεστημένα τμήματα δικτύου backhaul και fronthaul, επιβεβαιώνοντας την ικανότητα του συστήματος να λειτουργεί παράλληλα με κλασική κίνηση δεδομένων υψηλής ισχύος, χωρίς να απαιτούνται δαπανηρές "σκοτεινές" ίνες. Συμπληρωματικά, εγκαταστάθηκε μια επίγεια ζεύξη Οπτικής Ελεύθερου Χώρου (FSO) σε μητροπολιτικό περιβάλλον, επιδεικνύοντας την επιτυχή μετάδοση κβαντικών σημάτων μέσω ενός θορυβώδους καναλιού, τόσο σε νυχτερινές όσο και σε συνθήκες ημέρας. Αυτή η δοκιμή πεδίου αναδεικνύει τις δυνατότητες της τεχνολογίας FSO να λειτουργήσει ως μια ευέλικτη λύση "τελευταίου μιλίου" για την αστική κβαντική διασυνδεσιμότητα. Τέλος, για να επεκτείνει την QKD πέρα από τους επίγειους περιορισμούς και για την αντιμετώπιση της πρόκλησης της παγκόσμιας διανομής, η διατριβή παρέχει εκτενή μοντελοποίηση των ζεύξεων QKD Δορυφόρου-Γης. Αναπτύχθηκε ένα ολοκληρωμένο εργαλείο προσομοίωσης για τη μοντελοποίηση της περίπλοκης αλληλεπίδρασης μεταξύ της τροχιακής δυναμικής, των επιδράσεων του ατμοσφαιρικού καναλιού και της απόδοσης των QKD πρωτοκόλλων. Μέσω αυτού του εργαλείου, διεξήχθη μια αυστηρή ανάλυση για υβριδικές αρχιτεκτονικές δορυφορικών-οπτικών δικτύων, για τον καθορισμό των απαιτήσεων συστήματος που είναι απαραίτητες για μελλοντικές δορυφορικές αποστολές. Τα αποτελέσματα προσφέρουν κρίσιμα συμπεράσματα για τον σχεδιασμό αποστολών, μειώνοντας αποτελεσματικά το ρίσκο μελλοντικών υλοποιήσεων και καθιερώνοντας έναν οδικό χάρτη για την υλοποίηση παγκόσμιων κβαντικών δικτύων βασισμένων σε δορυφόρους. Συνοψίζοντας, η εργασία αυτή γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ του σχεδιασμού θεμελιωδών εξαρτημάτων και της ανάπτυξης δικτύων μεγάλης κλίμακας. Προάγοντας το πεδίο από τη βελτιστοποίηση κρίσιμων λεπτομερειών hardware σε επίπεδο συσκευής ("inside-the-box") έως τη μοντελοποίηση και τον σχεδιασμό παγκόσμιων δικτύων QKD μέσω δορυφορικών ζεύξεων, η παρούσα διατριβή θέτει τις απαραίτητες βάσεις για την επόμενη γενιά κβαντικά ασφαλών δικτύων. Αυτές οι πειραματικές και θεωρητικές συνεισφορές παρέχουν μια ολιστική πορεία για την ενσωμάτωση της κβαντικής κρυπτογραφίας σε πραγματικά συστήματα, προετοιμάζοντας ουσιαστικά το έδαφος για τα μελλοντικά παγκόσμια δίκτυα κβαντικών επικοινωνιών

DOI
10.12681/eadd/61846

Related papers

Μοντελοποίηση της επίδρασης του ατμοσφαιρικού θορύβου υποβάθρου σε δορυφορικά συστήματα κβαντικής διανομής κλειδιών

Mario Molla

ΠερίληψηΗ παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη δορυφορική κβαντική διανομή κλειδιών (Satellite Quantum Key Distribution -SAT-QKD) ως μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογία για την υλοποίηση ασφαλών επικοινωνιών μεγάλης κλίμακας.Η ανάγκη για τέτοιες λύσεις προκύπτει από τους περιορισμούς της κλασικής κρυπτογραφίας και την αυξανόμενη απειλή που θέτει η κβαντική υπολογιστική στα σύγχρονα κρυπτογραφικά συστήματα.Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο του ατμοσφαιρικού θορύβου υποβάθρου (background noise), ο οποίος αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες υποβάθμισης της απόδοσης των SAT-QKD ζεύξεων.Ο θόρυβος αυτός προέρχεται κυρίως από φυσικές πηγές, όπως ο ΄Ηλιος και η Σελήνη, και επηρεάζει άμεσα κρίσιμους δείκτες ποιότητας, όπως το Quantum Bit Error Rate (QBER).Στο πλαίσιο της εργασίας αναπτύσσεται ένα γεωμετρικό μοντέλο για την ποσοτικοποίηση του θορύβου υποβάθρου, βασισμένο στη σχετική θέση των κόμβων του συστήματος (δορυφόρος, επίγειος σταθμός, ΄Ηλιος και Σελήνη).Μέσω της μοντελοποίησης αυτής, υπολογίζονται οι ρυθμοί ανίχνευσης φωτονίων τόσο του κβαντικού σήματος όσο και του θορύβου, επιτρέποντας την εκτίμηση της επίδρασης του θορύβου στο QBER.Η προσέγγιση συμπληρώνεται από προσομοίωση SAT-QKD ζεύξεων υπό ρεαλιστικές συνθήκες λειτουργίας, λαμβάνοντας υπόψη χρονικές και γεωγραφικές μεταβολές.Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημαντική εξάρτηση της απόδοσης του συστήματος από τη γεωμετρία της ζεύξης και παρέχουν χρήσιμα συμπεράσματα για τον σχεδιασμό και τη βελτιστοποίηση τέτοιων συστημάτων.Η εργασία συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της επίδρασης του θορύβου υποβάθρου στις SAT-QKD ζεύξεις και προτείνει ένα πλαίσιο αξιολόγησης της απόδοσής τους σε ρεαλιστικά σενάρια.

•Jul 3, 2026•0 citations

Post-quantum cryptographic algorithms

Μαρία Σαμπάνη

Οι ραγδαίες εξελίξεις στην επιστήμη της Κβαντικής Υπολογιστικής απειλούν τα θεμέλια ασφάλειας των κλασικών κρυπτογραφικών συστημάτων, καθιστώντας αναγκαία τη δημιουργία και την ανάπτυξη μετακβαντικών κρυπτογραφικών αλγορίθμων. Αυτή η διατριβή διερευνά τα θεωρητικά θεμέλια, τις πρακτικές υλοποιήσεις και τις αξιολογήσεις απόδοσης μετακβαντικών κρυπτογραφικών αλγορίθμων που έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν τις ικανότητες των κβαντικών αντιπάλων. Η έρευνά μας περιλαμβάνει τέτοια πιθανά κρυπτογραφικά πρωτόκολλα, με ιδιαίτερη έμφαση στους αλγόριθμους που βασίζονται σε δικτυωτά και επικεντρώνεται στην ασφάλεια, την αποτελεσματικότητά τους και τη δυνατότητα εφαρμογής τους στην καθημερινότητα. Οι αρχικές ενότητες της διατριβής παρέχουν μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση των μαθηματικών θεμελίων της μετα-κβαντικής κρυπτογραφίας, περιγράφοντας λεπτομερώς τα τρωτά σημεία των σημερινών συστημάτων όπως το RSA υπό κβαντικές επιθέσεις, ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν τον αλγόριθμο του Shor. Αναλύουμε τις θεμελιώδεις ισχυρές υποθέσεις που στηρίζουν τους μετακβαντικούς αλγόριθμους, όπως το δυσεπίλυτα προβλήματα των δικτυωτών, που δημιουργούν μια ισχυρή θεωρητική βάση για την ασφάλειά τους. Ο πυρήνας της διατριβής είναι αφιερωμένος στην περιγραφή και αξιολόγηση συγκεκριμένων μετακβαντικών κρυπτογραφικών αλγορίθμων που βασίζονται σε δικτυωτά. Η διατριβή εμβαθύνει στις θεωρητικές βάσεις, τις πρακτικές υλοποιήσεις και τις βελτιστοποιήσεις απόδοσης κρυπτογραφικών σχημάτων που βασίζονται σε δικτυωτά, με ιδιαίτερη έμφαση στη δυνατότητα εφαρμογής τους σε έναν μετα-κβαντικό κόσμο. Η έρευνα περιλαμβάνει μια ολοκληρωμένη ανάλυση των μαθηματικών κατασκευών που κρύβουν προβλήματα δικτυωτών,την εφαρμογή τους, την ανάπτυξη ισχυρών κρυπτογραφικών πρωτοκόλλων και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειάς τους. Εξετάζουμε το σχεδιασμό και την υλοποίηση σχημάτων κρυπτογράφησης δημόσιου κλειδιού, όπως τα κρυπτοσυστήματα GGH, NTRU, LWE και Ring-LWE, όπως και ψηφιακών υπογραφών, επισημαίνοντας τις ιδιότητες ασφαλείας και την πρακτική τους απόδοση. ΤοLearning With Errors έχει συγκεντρώσει ιδιαίτερη προσοχή λόγω των ισχυρών αποδείξεων ασφαλείας και της ευελιξίας του στην κατασκευή κρυπτογραφικών σχημάτων. Επιπλέον, η παρούσα διατριβή διερευνά τις θεωρητικές βάσεις και τις πρακτικές εφαρμογές κρυπτογραφικών σχημάτων που βασίζονται στο πρόβλημα Learning With Errors (LWE). Στο δεύτερο και κύριο μέρος, αναπτύσσουμε ένα νέο κρυπτογραφικό πρωτόκολλο βασισμένο στο LWE κρυπτοσύστημα, το οποίο περιλαμβάνει πρωτόκολλο ανταλλαγής κλειδιών και ένα σχήμα κρυπτογράφησης δημόσιου κλειδιού. Ο κρυπτογραφικός μας αλγόριθμος εφαρμόζεται, αναλύεται αυστηρά ως προς την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά του, με έμφαση στη δυνατότητα εφαρμογής του. Εισάγουμε μια βελτιστοποίηση του LWE, κατασκευάζοντας ένα πιο σύνθετο κρυπτογραφικό πρωτόκολλο για κρυπτογράφηση one-to-oneκαι το σχήμα μας είναι ένα σύστημα που βασίζεται στο LWE και εφαρμόζεται σε σύγχρονες πλατφόρμες που χρησιμοποιούν κρυπτογράφηση. Αυτές οι εφαρμογές απεικονίζουν την ευελιξία και τις δυνατότητες του LWE ως θεμελιώδους εργαλείου στο ευρύτερο τοπίο της κρυπτογραφικής έρευνας.Αυτή η διατριβή συμβάλλει στην πρόοδο της κρυπτογραφίας με βάση τα δικτυωτά παρέχοντας θεωρητικές γνώσεις, πρακτικές υλοποιήσεις και ένα καινοτόμο βελτιστοποιημένο κρυπτοσύστημα βασισμένο στο Learning with Errors. Τα ευρήματα μας υποστηρίζουν την υιοθέτηση κρυπτογραφικών συστημάτων που βασίζονται στο LWE ως ακρογωνιαίο λίθο της ασφαλούς επικοινωνίας στη μετα-κβαντική εποχή.

•Sep 1, 2024•0 citations

Design and synthesis of efficient circuits for quantum computers

Αρχιμήδης Παυλίδης

Οι πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της πειραματικής κατασκευής κβαντικών υπολογιστών με εξαρτήματα αυξημένης αξιοπιστίας δείχνει ότι η κατασκευή τέτοιων μεγάλων μηχανών βασισμένων στις αρχές της κβαντικής φυσικής είναι πιθανή στο κοντινό μέλλον. Καθώς το μέγεθος των μελλοντικών κβαντικών υπολογιστών θα αυξάνεται, η σχεδίαση αποδοτικότερων κβαντικών κυκλωμάτων και μεθόδων σχεδίασης θα αποκτήσει σταδιακά πρακτικό ενδιαφέρον. Η συνεισφορά της διατριβής στην κατεύθυνση της σχεδίασης αποδοτικών κβαντικών κυκλωμάτων είναι διττή: Η πρώτη είναι η σχεδίαση καινοτόμων αποδοτικών αριθμητικών κβαντικών κυκλωμάτων βασισμένων στον Κβαντικό Μετασχηματισμό Fourier (QFT), όπως πολλαπλασιαστής-με-σταθερά-συσσωρευτής (MAC) και διαιρέτης με σταθερά, με γραμμικό βάθος (ή ταχύτητα) ως προς τον αριθμό ψηφίων των ακεραίων. Αυτά τα κυκλώματα συνδυάζονται αποτελεσματικά ώστε να επιτελέσουν την πράξη του modulo πολλαπλασιασμού με σταθερά με γραμμική πολυπλοκότητα χρόνου και χώρου και συνεπώς μπορούν να επιτελέσουν την πράξη της modulo εκθετικοποίησης (modular exponentiation) με τετραγωνική πολυπλοκότητα χρόνου και γραμμική πολυπλοκότητα χώρου. Οι πράξεις της modulo εκθετικοποίησης και του modulo πολλαπλασιασμού είναι αναπόσπαστα μέρη του σημαντικού κβαντικού αλγορίθμου παραγοντοποίησης του Shor, αλλά και άλλων κβαντικών αλγορίθμων της ίδιας οικογένειας, γνωστών ως κβαντική εκτίμηση φάσης (Quantum Phase Estimation). Αντιμετωπίζονται με αποτελεσματικό τρόπο σημαντικά προβλήματα υλοποίησης, που σχετίζονται με την απαίτηση χρήσης κβαντικών πυλών περιστροφής υψηλής ακρίβειας, καθώς και της χρήσης τοπικών επικοινωνιών. Η δεύτερη συνεισφορά της διατριβής είναι μία γενική μεθοδολογία ιεραρχικής σύνθεσης κβαντικών και αντιστρέψιμων κυκλωμάτων αυθαίρετης πολυπλοκότητας και μεγέθους. Η ιεραρχική μέθοδος σύνθεσης χειρίζεται καλύτερα μεγάλα κυκλώματα σε σχέση με τις επίπεδες μεθόδους σύνθεσης. Η προτεινόμενη μέθοδος προσφέρει πλεονεκτήματα σε σχέση με τις συνήθεις ιεραρχικές συνθέσεις που χρησιμοποιούν την μέθοδο "υπολογισμός-αντιγραφή-αντίστροφος υπολογισμός" του Bennett.

•Dec 1, 2016•0 citations

Quantum-technique-based cryptographic key distribution

Κλάρα Π. Χύσα

Περίληψη Η παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζει τη Διανομή Κρυπτογραφικών Κλειδιών με Κβαντικές Τεχνικές, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο η κβαντική μηχανική επαναπροσδιορίζει την ασφάλεια των ψηφιακών επικοινωνιών.Το πεδίο αυτό αποκτά κρίσιμη σημασία εν όψει της ανάπτυξης ισχυρών κβαντικών υπολογιστών, οι οποίοι απειλούν τα θεμέλια της σύγχρονης κρυπτογραφίας.Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ιστορική εξέλιξη της κβαντικής μηχανικής, από τις θεωρίες των Planck, Einstein, Bohr, de Broglie, Schrödinger και Heisenberg έως τις σύγχρονες υπολογιστικές εφαρμογές.Αναλύεται η έννοια του qubit, η κβαντική υπέρθεση και η διεμπλοκή, καθώς και το φαινόμενο «Harvest Now, Decrypt Later» που καθιστά επιτακτική την άμεση μετάβαση σε κβαντοανθεκτικές λύσεις.Το δεύτερο κεφάλαιο εισάγει τα θεμελιώδη στοιχεία της κβαντικής υπολογιστικής μέσω πρακτικών υλοποιήσεων σε Python και Qiskit.Καλύπτονται τα qubits και η σφαίρα Bloch, οι κβαντικοί καταχωρητές, οι βασικές πύλες (Hadamard, Pauli X/Y/Z, CNOT, Toffoli, SWAP), τα κβαντικά κυκλώματα, οι καταστάσεις Bell και GHZ, η κβαντική τηλεμεταφορά, το θεώρημα μη-κλωνοποίησης και ο αλγόριθμος Deutsch-Jozsa.Το τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζει την κρυπτογραφία ως επιστήμη: από τον ορισμό και τις θεμελιώδεις αρχές (εμπιστευτικότητα, ακεραιότητα, αυθεντικότητα) έως τη συμμετρική (DES, AES) και ασύμμετρη κρυπτογραφία (RSA, ECC, Diffie-Hellman).Εξετάζεται επίσης η Υποδομή Δημόσιου Κλειδιού (PKI), το TLS 1.3 και η Κβαντική Διανομή Κλειδιού ως απάντηση στην κβαντική απειλή.Το τέταρτο κεφάλαιο αναλύει λεπτομερώς τα τρία βασικά πρωτόκολλα Κβαντικής Διανομής Κλειδιού: BB84 (Bennett & Brassard, 1984), B92 (Bennett, 1992) και E91 (Ekert, 1991).Για κάθε πρωτόκολλο παρουσιάζονται η φυσική βάση, η εκτέλεση βήμαβήμα, οι αποδείξεις ασφάλειας και η συγκριτική αξιολόγηση.Η εργασία ολοκληρώνεται με ανάλυση των υπαρχουσών εμπορικών υλοποιήσεων QKD και των προοπτικών για δορυφορικά κβαντικά δίκτυα.

•Jan 1, 2026•0 citations

Quantum cryptography

Αγγελική Σωκράτους

Η κλασική κρυπτογραφία είναι η διαδικασία απόκρυψης πληροφοριών που διαχειρίζεται τη μυστική γνώση κρυπτογραφώντας το απλό μήνυμα κειμένου μέσω της μετάφρασής του σε ένα ακατανόητο μήνυμα. Η κβαντική κρυπτογραφία κρύβει επίσης το απλό κείμενο μέσω κρυπτογράφησης και λειτουργεί με βάση την κβαντική φυσική για την παροχή απόλυτης ασφάλειας στην επικοινωνία δεδομένων. Χρησιμοποιεί την κβαντική μηχανική για να δημιουργήσει ένα κρυπτογραφικό σύστημα όπου τα βασικά προβλήματα επιλύονται με την ανίχνευση επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανίχνευσης υποκλοπής, χρησιμοποιώντας κβαντική τεχνογνωσία. Οι αρχές ασφαλών συστημάτων πρωτοκόλλου επικοινωνίας επιδεικνύονται με την κβαντική κρυπτογραφία, όπου τα κλειδιά διανέμονται με ασφάλεια και εφαρμόζονται στην διανομή των κβαντικών κλειδιών (Quantum Key Distribution, QKD). Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρείται βιβλιογραφικά μια όσο γίνεται κατανοητή παρουσίαση των βασικών αρχών, των πρωτοκόλλων QKD επικοινωνίας και της μέχρι πρόσφατα υλοποίησης των συστημάτων QKD. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της κβαντικής μηχανικής που απαιτούνται για να περιγράψουμε τα συστήματα και τις διαδικασίες που εμπλέκονται σε ένα πρωτόκολλο διανομής κβαντικού κλειδιού. Κάθε κβαντικό σύστημα μπορεί να χωριστεί σε τρία μέρη.Εξετάζονται εν συντομία οι ορισμοί και οι έννοιες που θα χρειαστούν στα επόμενα δύο κεφάλαια, η οποία περιλαμβάνει την περιγραφή των κβαντικών συστημάτων ως ένα στάδιο προετοιμασίας, ένα στάδιο εξέλιξης (το κβαντικό κανάλι) και το τρίτο στάδιο της κβαντικής μέτρησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται ένα πλήρες πρωτόκολλο QKD, ξεκινώντας από τη μετάδοση μέσω του κβαντικού καναλιού μέχρι την επικοινωνία μέσω του δημόσιου καναλιού. Κυρίως περιγράφεται το πρωτόκολλο BB84, το πιο γνωστό πρωτόκολλο QKD που χρησιμοποιείται στην μέχρι τώρα υλοποίηση των κβαντικών συστημάτων επικοινωνίας. Εν συντομία αναφέρεται το πρωτόκολλο B92, το πρωτόκολλο έξι καταστάσεων, το πρωτόκολλο SARG και η διαδικασία επικοινωνίας που χρησιμοποιεί καταστάσεις σε κβαντική διαπλοκή. Το τρίτο κεφάλαιο συνοψίζει πληροφορίες για επτά συστήματα QKD που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια του έργου της Ευρωπαϊκής Ένωσης: SΕcure CΟmmunication based on Quantum Cryptography-SECOQC και τα οποία είναι υποψήφια για περαιτέρω ενοποίηση προς δημιουργία ενός πρωτότυπου δικτύου QKD μέσω της Ευρωπαϊκής Κβαντικής Επικοινωνιακής Υποδομής (EuroQCI) και συγκεκριμένα στην Ελλάδα μέσω του συγχρηματοδοτούμενου αναπτυξιακού έργου HellasQCI του GRNET. Τέλος συνοψίζονται οι προοπτικές της κβαντικής κρυπτογραφίας.

•Apr 17, 2024•0 citations

Quantum machine learning in drug discovery

Maria Avramouli

Τα φάρμακα μέσω της αλληλεπίδρασης τους κυρίως με συγκεκριμένες πρωτεΐνες-στόχους, ρυθμίζουν βιοχημικά μονοπάτια και φυσιολογικές λειτουργίες με στόχο την πρόληψη και τη θεραπεία των διαφόρων ασθενειών. Το αυξανόμενο κόστος και οι μακροχρόνιοι περίοδοι ανάπτυξης των νέων φαρμάκων αποτελούν σημαντική πρόκληση για τη φαρμακοβιομηχανία. Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, το 92.5% των υποψηφίων φαρμάκων αποτυγχάνει. Αυτό οδηγεί σε σημαντική απώλεια πόρων και χρόνου με το μέσο συνολικό κόστος ανάπτυξης ενός φαρμάκου να ανέρχεται στα 879.3 εκατομμύρια δολάρια και τον μέσο χρόνο ανάπτυξης του στα 15 χρόνια. Το κόστος της ανάπτυξης νέων φαρμάκων αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται στο μέλλον, γεγονός που κάνει επιτακτική την ανάγκη εύρεσης νέων προσεγγίσεων που θα μειώσουν το κόστος και τον χρόνο ανάπτυξης. Τα τελευταία χρόνια, η μηχανική μάθηση έχει συνεισφέρει σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση. Επιπλέον, η μεγάλη αύξηση των διαθέσιμων βιολογικών δεδομένων έχει βοηθήσει τις μεθόδους βαθιάς μάθησης να επιδείξουν ανώτερες επιδόσεις σε σύγκριση με τη συμβατική μηχανική μάθηση και άλλες παραδοσιακές υπολογιστικές μεθόδους. Ωστόσο, οι μέθοδοι αυτές είναι πολύπλοκες και χρονοβόρες, γεγονός που αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στην πρακτική εφαρμογή τους. Στο πλαίσιο αυτό, η κβαντική υπολογιστική και η κβαντική μηχανική μάθηση προσφέρουν θεωρητικά υποσχόμενες λύσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται τη κλασική μηχανική μάθηση και την κβαντική υπολογιστική, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα πεδία μπορούν να συνδυαστούν αποτελεσματικά, στη δημιουργία ενός νέου ερευνητικού πεδίου αυτό της κβαντικής μηχανικής μάθησης. Επιπλέον, στη συγκεκριμένη εργασία παρουσιάζονται αναλυτικά οι εφαρμογές της κβαντικής μηχανικής μάθησης στο πεδίο της ανακάλυψης φαρμάκων. Η πρόβλεψη της συγγένειας πρόσδεσης φαρμάκων σε πρωτεΐνες-στόχους, είναι ένα από τα πιο σημαντικά θέματα στην ανακάλυψη φαρμάκων. Παρουσιάζουμε τους κλασικούς αλγόριθμους μηχανικής μάθησης που προβλέπουν τη συγγένεια πρόσδεσης και συζητάμε διάφορα θέματα όπως η αναπαράσταση των δεδομένων. Προτείνουμε υβριδικά κβαντο-κλασικά νευρωνικά δίκτυα για την πρόβλεψη της συγγένειας πρόσδεσης πρωτεΐνης-στόχου και πιθανού φαρμάκου καθώς και ένα πλαίσιο υλοποίησης και αξιολόγησης κλασικών και υβριδικών κβαντο-κλασικών νευρωνικών δικτύων. Αρχικά, σχεδιάζουμε ένα μεταβλητό κβαντικό αλγόριθμο για την πρόβλεψη τιμών και ένα κλασικό συνελικτικό νευρωνικό δίκτυο μιας διάστασης για την παράλληλη εξαγωγή χαρακτηριστικών των πρωτεϊνών και των φαρμάκων. Διατηρώντας το κλασικό συνελικτικό νευρωνικό δίκτυο σταθερό, υλοποιούμε διάφορα κλασικά και υβριδικά κβαντο-κλασικά μοντέλα. Στην κλασική προσέγγιση, υλοποιούνται τρία κλασικά τμήματα πρόβλεψης διαφορετικών πολυπλοκοτήτων χρησιμοποιώντας τρία πλήρως συνδεδεμένα στρώματα. Ενώ στην υβριδική προσέγγιση, υλοποιούνται πέντε κβαντικά τμήματα πρόβλεψης, συνδυάζοντας τον μεταβλητό κβαντικό αλγόριθμο πρόβλεψης, με διαφορετικές κβαντικές κωδικοποιήσεις, και με κβαντικά κυκλώματα διαφορετικών qubits. Τα πειράματα εκτελέστηκαν σε προσομοιωτή και τα ευρήματά μας δείχνουν σαφώς ότι τα υβριδικά κβαντο-κλασικά μοντέλα με χαμηλότερη πολυπλοκότητα αποδίδουν βελτιωμένη ακρίβεια και γενίκευση, επιδεικνύοντας το κβαντικό πλεονέκτημα. Επιπλέον, τα υβριδικά μοντέλα επιταχύνουν τη διαδικασία εκπαίδευσης όσον αφορά τις επαναλήψεις και επιτυγχάνουν ταχύτερη σταθεροποίηση. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η κβαντική μηχανική μάθηση αποτελεί μια υποσχόμενη κατεύθυνση. Τέλος, η παρούσα διατριβή παρέχει σημαντικές γνώσεις και μεθοδολογίες που μπορούν να βελτιώσουν την εφαρμογή και την αξιολόγηση των τεχνικών κβαντικής μηχανικής μάθησης, ενισχύοντας την πρακτική εφαρμογή τους σε κβαντικές θορυβώδες- ενδιάμεσης κλίμακας συσκευές.

•Dec 1, 2024•0 citations
Η Κβαντική Διανομή Κλειδιού (Quantum Key Distribution - QKD) έχει ωριμάσει από μια θεωρητική σύλληψη σε μια πρακτική τεχνολογία για την διασφάλιση των μελλοντικών υποδομών επικοινωνίας έναντι της απειλής των κβαντικών υπολογιστών. Τοποθετημένη παράλληλα με τη μετα-κβαντική κρυπτογραφία, η QKD παρέχει μια συμπληρωματική προσέγγιση για την επίτευξη απόλυτα ασφαλών επικοινωνιών, εγγυημένων από τους νόμους της φυσικής. Ωστόσο, η μετάβαση από τις μεμονωμένες εργαστηριακές επιδείξεις στην ευρεία ανάπτυξη αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, τα οποία αφορούν κυρίως το κόστος του εξειδικευμένου εξοπλισμού, την πρακτική υλοποίηση πάνω στις υφιστάμενες υποδομές, καθώς και την πολυπλοκότητα της παγκόσμιας κάλυψης. Η παρούσα διατριβή αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις μέσω μιας ολοκληρωμένης μελέτης που εκτείνεται από τις θεμελιώδεις αρχές μέχρι τις πειραματικές υλοποιήσεις και τη μοντελοποίηση σε επίπεδο συστήματος, στοχεύοντας στη γεφύρωση αυτών των κενών και καλύπτοντας ολόκληρη την αλυσίδα ανάπτυξης: από τη βελτιστοποίηση του hardware σε επίπεδο συσκευών QKD ("inside-the-box") έως την ενσωμάτωση σε επίπεδο παγκόσμιου δικτύου και τη μοντελοποίηση δορυφορικών συστημάτων. H πειραματική βάση αυτής της εργασίας εστιάζει στην ανάπτυξη και τον χαρακτηρισμό QKD hardware. Ένα βασικό ορόσημο που παρουσιάζεται είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της Διάταξης Ανταλλαγής Μοναδικών Φωτονίων (Single Photon Exchange Setup) η οποία λειτουργεί ως μια ευέλικτη πλατφόρμα δοκιμών για την αξιολόγηση της απόδοσης εξαρτημάτων μέσω ανταλλαγής σε επίπεδο φωτονίου, σε ζεύξεις οπτικών ινών ή ελεύθερου χώρου. Βασιζόμενη σε αυτό, αναπτύχθηκε και βελτιστοποιήθηκε για χρήση μια πηγή QKD με κωδικοποίηση πόλωσης. Προχωρώντας πέρα από το εργαστήριο, η εργασία επιδεικνύει την πρακτική ενσωμάτωση αυτής της πηγής QKD σε επιχειρησιακά περιβάλλοντα, στοχεύοντας στην κρίσιμη πρόκληση της συνύπαρξης κβαντικών και κλασικών τηλεπικοινωνιακών σημάτων. Στον τομέα των οπτικών ινών, η διατριβή διερευνά την ενσωμάτωση σημάτων QKD σε εγκατεστημένα τμήματα δικτύου backhaul και fronthaul, επιβεβαιώνοντας την ικανότητα του συστήματος να λειτουργεί παράλληλα με κλασική κίνηση δεδομένων υψηλής ισχύος, χωρίς να απαιτούνται δαπανηρές "σκοτεινές" ίνες. Συμπληρωματικά, εγκαταστάθηκε μια επίγεια ζεύξη Οπτικής Ελεύθερου Χώρου (FSO) σε μητροπολιτικό περιβάλλον, επιδεικνύοντας την επιτυχή μετάδοση κβαντικών σημάτων μέσω ενός θορυβώδους καναλιού, τόσο σε νυχτερινές όσο και σε συνθήκες ημέρας. Αυτή η δοκιμή πεδίου αναδεικνύει τις δυνατότητες της τεχνολογίας FSO να λειτουργήσει ως μια ευέλικτη λύση "τελευταίου μιλίου" για την αστική κβαντική διασυνδεσιμότητα. Τέλος, για να επεκτείνει την QKD πέρα από τους επίγειους περιορισμούς και για την αντιμετώπιση της πρόκλησης της παγκόσμιας διανομής, η διατριβή παρέχει εκτενή μοντελοποίηση των ζεύξεων QKD Δορυφόρου-Γης. Αναπτύχθηκε ένα ολοκληρωμένο εργαλείο προσομοίωσης για τη μοντελοποίηση της περίπλοκης αλληλεπίδρασης μεταξύ της τροχιακής δυναμικής, των επιδράσεων του ατμοσφαιρικού καναλιού και της απόδοσης των QKD πρωτοκόλλων. Μέσω αυτού του εργαλείου, διεξήχθη μια αυστηρή ανάλυση για υβριδικές αρχιτεκτονικές δορυφορικών-οπτικών δικτύων, για τον καθορισμό των απαιτήσεων συστήματος που είναι απαραίτητες για μελλοντικές δορυφορικές αποστολές. Τα αποτελέσματα προσφέρουν κρίσιμα συμπεράσματα για τον σχεδιασμό αποστολών, μειώνοντας αποτελεσματικά το ρίσκο μελλοντικών υλοποιήσεων και καθιερώνοντας έναν οδικό χάρτη για την υλοποίηση παγκόσμιων κβαντικών δικτύων βασισμένων σε δορυφόρους. Συνοψίζοντας, η εργασία αυτή γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ του σχεδιασμού θεμελιωδών εξαρτημάτων και της ανάπτυξης δικτύων μεγάλης κλίμακας. Προάγοντας το πεδίο από τη βελτιστοποίηση κρίσιμων λεπτομερειών hardware σε επίπεδο συσκευής ("inside-the-box") έως τη μοντελοποίηση και τον σχεδιασμό παγκόσμιων δικτύων QKD μέσω δορυφορικών ζεύξεων, η παρούσα διατριβή θέτει τις απαραίτητες βάσεις για την επόμενη γενιά κβαντικά ασφαλών δικτύων. Αυτές οι πειραματικές και θεωρητικές συνεισφορές παρέχουν μια ολιστική πορεία για την ενσωμάτωση της κβαντικής κρυπτογραφίας σε πραγματικά συστήματα, προετοιμάζοντας ουσιαστικά το έδαφος για τα μελλοντικά παγκόσμια δίκτυα κβαντικών επικοινωνιών
ΠερίληψηΗ παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη δορυφορική κβαντική διανομή κλειδιών (Satellite Quantum Key Distribution -SAT-QKD) ως μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογία για την υλοποίηση ασφαλών επικοινωνιών μεγάλης κλίμακας.Η ανάγκη για τέτοιες λύσεις προκύπτει από τους περιορισμούς της κλασικής κρυπτογραφίας και την αυξανόμενη απειλή που θέτει η κβαντική υπολογιστική στα σύγχρονα κρυπτογραφικά συστήματα.Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο του ατμοσφαιρικού θορύβου υποβάθρου (background noise), ο οποίος αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες υποβάθμισης της απόδοσης των SAT-QKD ζεύξεων.Ο θόρυβος αυτός προέρχεται κυρίως από φυσικές πηγές, όπως ο ΄Ηλιος και η Σελήνη, και επηρεάζει άμεσα κρίσιμους δείκτες ποιότητας, όπως το Quantum Bit Error Rate (QBER).Στο πλαίσιο της εργασίας αναπτύσσεται ένα γεωμετρικό μοντέλο για την ποσοτικοποίηση του θορύβου υποβάθρου, βασισμένο στη σχετική θέση των κόμβων του συστήματος (δορυφόρος, επίγειος σταθμός, ΄Ηλιος και Σελήνη).Μέσω της μοντελοποίησης αυτής, υπολογίζονται οι ρυθμοί ανίχνευσης φωτονίων τόσο του κβαντικού σήματος όσο και του θορύβου, επιτρέποντας την εκτίμηση της επίδρασης του θορύβου στο QBER.Η προσέγγιση συμπληρώνεται από προσομοίωση SAT-QKD ζεύξεων υπό ρεαλιστικές συνθήκες λειτουργίας, λαμβάνοντας υπόψη χρονικές και γεωγραφικές μεταβολές.Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημαντική εξάρτηση της απόδοσης του συστήματος από τη γεωμετρία της ζεύξης και παρέχουν χρήσιμα συμπεράσματα για τον σχεδιασμό και τη βελτιστοποίηση τέτοιων συστημάτων.Η εργασία συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της επίδρασης του θορύβου υποβάθρου στις SAT-QKD ζεύξεις και προτείνει ένα πλαίσιο αξιολόγησης της απόδοσής τους σε ρεαλιστικά σενάρια.
Οι ραγδαίες εξελίξεις στην επιστήμη της Κβαντικής Υπολογιστικής απειλούν τα θεμέλια ασφάλειας των κλασικών κρυπτογραφικών συστημάτων, καθιστώντας αναγκαία τη δημιουργία και την ανάπτυξη μετακβαντικών κρυπτογραφικών αλγορίθμων. Αυτή η διατριβή διερευνά τα θεωρητικά θεμέλια, τις πρακτικές υλοποιήσεις και τις αξιολογήσεις απόδοσης μετακβαντικών κρυπτογραφικών αλγορίθμων που έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν τις ικανότητες των κβαντικών αντιπάλων. Η έρευνά μας περιλαμβάνει τέτοια πιθανά κρυπτογραφικά πρωτόκολλα, με ιδιαίτερη έμφαση στους αλγόριθμους που βασίζονται σε δικτυωτά και επικεντρώνεται στην ασφάλεια, την αποτελεσματικότητά τους και τη δυνατότητα εφαρμογής τους στην καθημερινότητα. Οι αρχικές ενότητες της διατριβής παρέχουν μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση των μαθηματικών θεμελίων της μετα-κβαντικής κρυπτογραφίας, περιγράφοντας λεπτομερώς τα τρωτά σημεία των σημερινών συστημάτων όπως το RSA υπό κβαντικές επιθέσεις, ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν τον αλγόριθμο του Shor. Αναλύουμε τις θεμελιώδεις ισχυρές υποθέσεις που στηρίζουν τους μετακβαντικούς αλγόριθμους, όπως το δυσεπίλυτα προβλήματα των δικτυωτών, που δημιουργούν μια ισχυρή θεωρητική βάση για την ασφάλειά τους. Ο πυρήνας της διατριβής είναι αφιερωμένος στην περιγραφή και αξιολόγηση συγκεκριμένων μετακβαντικών κρυπτογραφικών αλγορίθμων που βασίζονται σε δικτυωτά. Η διατριβή εμβαθύνει στις θεωρητικές βάσεις, τις πρακτικές υλοποιήσεις και τις βελτιστοποιήσεις απόδοσης κρυπτογραφικών σχημάτων που βασίζονται σε δικτυωτά, με ιδιαίτερη έμφαση στη δυνατότητα εφαρμογής τους σε έναν μετα-κβαντικό κόσμο. Η έρευνα περιλαμβάνει μια ολοκληρωμένη ανάλυση των μαθηματικών κατασκευών που κρύβουν προβλήματα δικτυωτών,την εφαρμογή τους, την ανάπτυξη ισχυρών κρυπτογραφικών πρωτοκόλλων και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειάς τους. Εξετάζουμε το σχεδιασμό και την υλοποίηση σχημάτων κρυπτογράφησης δημόσιου κλειδιού, όπως τα κρυπτοσυστήματα GGH, NTRU, LWE και Ring-LWE, όπως και ψηφιακών υπογραφών, επισημαίνοντας τις ιδιότητες ασφαλείας και την πρακτική τους απόδοση. ΤοLearning With Errors έχει συγκεντρώσει ιδιαίτερη προσοχή λόγω των ισχυρών αποδείξεων ασφαλείας και της ευελιξίας του στην κατασκευή κρυπτογραφικών σχημάτων. Επιπλέον, η παρούσα διατριβή διερευνά τις θεωρητικές βάσεις και τις πρακτικές εφαρμογές κρυπτογραφικών σχημάτων που βασίζονται στο πρόβλημα Learning With Errors (LWE). Στο δεύτερο και κύριο μέρος, αναπτύσσουμε ένα νέο κρυπτογραφικό πρωτόκολλο βασισμένο στο LWE κρυπτοσύστημα, το οποίο περιλαμβάνει πρωτόκολλο ανταλλαγής κλειδιών και ένα σχήμα κρυπτογράφησης δημόσιου κλειδιού. Ο κρυπτογραφικός μας αλγόριθμος εφαρμόζεται, αναλύεται αυστηρά ως προς την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά του, με έμφαση στη δυνατότητα εφαρμογής του. Εισάγουμε μια βελτιστοποίηση του LWE, κατασκευάζοντας ένα πιο σύνθετο κρυπτογραφικό πρωτόκολλο για κρυπτογράφηση one-to-oneκαι το σχήμα μας είναι ένα σύστημα που βασίζεται στο LWE και εφαρμόζεται σε σύγχρονες πλατφόρμες που χρησιμοποιούν κρυπτογράφηση. Αυτές οι εφαρμογές απεικονίζουν την ευελιξία και τις δυνατότητες του LWE ως θεμελιώδους εργαλείου στο ευρύτερο τοπίο της κρυπτογραφικής έρευνας.Αυτή η διατριβή συμβάλλει στην πρόοδο της κρυπτογραφίας με βάση τα δικτυωτά παρέχοντας θεωρητικές γνώσεις, πρακτικές υλοποιήσεις και ένα καινοτόμο βελτιστοποιημένο κρυπτοσύστημα βασισμένο στο Learning with Errors. Τα ευρήματα μας υποστηρίζουν την υιοθέτηση κρυπτογραφικών συστημάτων που βασίζονται στο LWE ως ακρογωνιαίο λίθο της ασφαλούς επικοινωνίας στη μετα-κβαντική εποχή.
Οι πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της πειραματικής κατασκευής κβαντικών υπολογιστών με εξαρτήματα αυξημένης αξιοπιστίας δείχνει ότι η κατασκευή τέτοιων μεγάλων μηχανών βασισμένων στις αρχές της κβαντικής φυσικής είναι πιθανή στο κοντινό μέλλον. Καθώς το μέγεθος των μελλοντικών κβαντικών υπολογιστών θα αυξάνεται, η σχεδίαση αποδοτικότερων κβαντικών κυκλωμάτων και μεθόδων σχεδίασης θα αποκτήσει σταδιακά πρακτικό ενδιαφέρον. Η συνεισφορά της διατριβής στην κατεύθυνση της σχεδίασης αποδοτικών κβαντικών κυκλωμάτων είναι διττή: Η πρώτη είναι η σχεδίαση καινοτόμων αποδοτικών αριθμητικών κβαντικών κυκλωμάτων βασισμένων στον Κβαντικό Μετασχηματισμό Fourier (QFT), όπως πολλαπλασιαστής-με-σταθερά-συσσωρευτής (MAC) και διαιρέτης με σταθερά, με γραμμικό βάθος (ή ταχύτητα) ως προς τον αριθμό ψηφίων των ακεραίων. Αυτά τα κυκλώματα συνδυάζονται αποτελεσματικά ώστε να επιτελέσουν την πράξη του modulo πολλαπλασιασμού με σταθερά με γραμμική πολυπλοκότητα χρόνου και χώρου και συνεπώς μπορούν να επιτελέσουν την πράξη της modulo εκθετικοποίησης (modular exponentiation) με τετραγωνική πολυπλοκότητα χρόνου και γραμμική πολυπλοκότητα χώρου. Οι πράξεις της modulo εκθετικοποίησης και του modulo πολλαπλασιασμού είναι αναπόσπαστα μέρη του σημαντικού κβαντικού αλγορίθμου παραγοντοποίησης του Shor, αλλά και άλλων κβαντικών αλγορίθμων της ίδιας οικογένειας, γνωστών ως κβαντική εκτίμηση φάσης (Quantum Phase Estimation). Αντιμετωπίζονται με αποτελεσματικό τρόπο σημαντικά προβλήματα υλοποίησης, που σχετίζονται με την απαίτηση χρήσης κβαντικών πυλών περιστροφής υψηλής ακρίβειας, καθώς και της χρήσης τοπικών επικοινωνιών. Η δεύτερη συνεισφορά της διατριβής είναι μία γενική μεθοδολογία ιεραρχικής σύνθεσης κβαντικών και αντιστρέψιμων κυκλωμάτων αυθαίρετης πολυπλοκότητας και μεγέθους. Η ιεραρχική μέθοδος σύνθεσης χειρίζεται καλύτερα μεγάλα κυκλώματα σε σχέση με τις επίπεδες μεθόδους σύνθεσης. Η προτεινόμενη μέθοδος προσφέρει πλεονεκτήματα σε σχέση με τις συνήθεις ιεραρχικές συνθέσεις που χρησιμοποιούν την μέθοδο "υπολογισμός-αντιγραφή-αντίστροφος υπολογισμός" του Bennett.
Περίληψη Η παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζει τη Διανομή Κρυπτογραφικών Κλειδιών με Κβαντικές Τεχνικές, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο η κβαντική μηχανική επαναπροσδιορίζει την ασφάλεια των ψηφιακών επικοινωνιών.Το πεδίο αυτό αποκτά κρίσιμη σημασία εν όψει της ανάπτυξης ισχυρών κβαντικών υπολογιστών, οι οποίοι απειλούν τα θεμέλια της σύγχρονης κρυπτογραφίας.Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ιστορική εξέλιξη της κβαντικής μηχανικής, από τις θεωρίες των Planck, Einstein, Bohr, de Broglie, Schrödinger και Heisenberg έως τις σύγχρονες υπολογιστικές εφαρμογές.Αναλύεται η έννοια του qubit, η κβαντική υπέρθεση και η διεμπλοκή, καθώς και το φαινόμενο «Harvest Now, Decrypt Later» που καθιστά επιτακτική την άμεση μετάβαση σε κβαντοανθεκτικές λύσεις.Το δεύτερο κεφάλαιο εισάγει τα θεμελιώδη στοιχεία της κβαντικής υπολογιστικής μέσω πρακτικών υλοποιήσεων σε Python και Qiskit.Καλύπτονται τα qubits και η σφαίρα Bloch, οι κβαντικοί καταχωρητές, οι βασικές πύλες (Hadamard, Pauli X/Y/Z, CNOT, Toffoli, SWAP), τα κβαντικά κυκλώματα, οι καταστάσεις Bell και GHZ, η κβαντική τηλεμεταφορά, το θεώρημα μη-κλωνοποίησης και ο αλγόριθμος Deutsch-Jozsa.Το τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζει την κρυπτογραφία ως επιστήμη: από τον ορισμό και τις θεμελιώδεις αρχές (εμπιστευτικότητα, ακεραιότητα, αυθεντικότητα) έως τη συμμετρική (DES, AES) και ασύμμετρη κρυπτογραφία (RSA, ECC, Diffie-Hellman).Εξετάζεται επίσης η Υποδομή Δημόσιου Κλειδιού (PKI), το TLS 1.3 και η Κβαντική Διανομή Κλειδιού ως απάντηση στην κβαντική απειλή.Το τέταρτο κεφάλαιο αναλύει λεπτομερώς τα τρία βασικά πρωτόκολλα Κβαντικής Διανομής Κλειδιού: BB84 (Bennett & Brassard, 1984), B92 (Bennett, 1992) και E91 (Ekert, 1991).Για κάθε πρωτόκολλο παρουσιάζονται η φυσική βάση, η εκτέλεση βήμαβήμα, οι αποδείξεις ασφάλειας και η συγκριτική αξιολόγηση.Η εργασία ολοκληρώνεται με ανάλυση των υπαρχουσών εμπορικών υλοποιήσεων QKD και των προοπτικών για δορυφορικά κβαντικά δίκτυα.
Η κλασική κρυπτογραφία είναι η διαδικασία απόκρυψης πληροφοριών που διαχειρίζεται τη μυστική γνώση κρυπτογραφώντας το απλό μήνυμα κειμένου μέσω της μετάφρασής του σε ένα ακατανόητο μήνυμα. Η κβαντική κρυπτογραφία κρύβει επίσης το απλό κείμενο μέσω κρυπτογράφησης και λειτουργεί με βάση την κβαντική φυσική για την παροχή απόλυτης ασφάλειας στην επικοινωνία δεδομένων. Χρησιμοποιεί την κβαντική μηχανική για να δημιουργήσει ένα κρυπτογραφικό σύστημα όπου τα βασικά προβλήματα επιλύονται με την ανίχνευση επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανίχνευσης υποκλοπής, χρησιμοποιώντας κβαντική τεχνογνωσία. Οι αρχές ασφαλών συστημάτων πρωτοκόλλου επικοινωνίας επιδεικνύονται με την κβαντική κρυπτογραφία, όπου τα κλειδιά διανέμονται με ασφάλεια και εφαρμόζονται στην διανομή των κβαντικών κλειδιών (Quantum Key Distribution, QKD). Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρείται βιβλιογραφικά μια όσο γίνεται κατανοητή παρουσίαση των βασικών αρχών, των πρωτοκόλλων QKD επικοινωνίας και της μέχρι πρόσφατα υλοποίησης των συστημάτων QKD. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της κβαντικής μηχανικής που απαιτούνται για να περιγράψουμε τα συστήματα και τις διαδικασίες που εμπλέκονται σε ένα πρωτόκολλο διανομής κβαντικού κλειδιού. Κάθε κβαντικό σύστημα μπορεί να χωριστεί σε τρία μέρη.Εξετάζονται εν συντομία οι ορισμοί και οι έννοιες που θα χρειαστούν στα επόμενα δύο κεφάλαια, η οποία περιλαμβάνει την περιγραφή των κβαντικών συστημάτων ως ένα στάδιο προετοιμασίας, ένα στάδιο εξέλιξης (το κβαντικό κανάλι) και το τρίτο στάδιο της κβαντικής μέτρησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται ένα πλήρες πρωτόκολλο QKD, ξεκινώντας από τη μετάδοση μέσω του κβαντικού καναλιού μέχρι την επικοινωνία μέσω του δημόσιου καναλιού. Κυρίως περιγράφεται το πρωτόκολλο BB84, το πιο γνωστό πρωτόκολλο QKD που χρησιμοποιείται στην μέχρι τώρα υλοποίηση των κβαντικών συστημάτων επικοινωνίας. Εν συντομία αναφέρεται το πρωτόκολλο B92, το πρωτόκολλο έξι καταστάσεων, το πρωτόκολλο SARG και η διαδικασία επικοινωνίας που χρησιμοποιεί καταστάσεις σε κβαντική διαπλοκή. Το τρίτο κεφάλαιο συνοψίζει πληροφορίες για επτά συστήματα QKD που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια του έργου της Ευρωπαϊκής Ένωσης: SΕcure CΟmmunication based on Quantum Cryptography-SECOQC και τα οποία είναι υποψήφια για περαιτέρω ενοποίηση προς δημιουργία ενός πρωτότυπου δικτύου QKD μέσω της Ευρωπαϊκής Κβαντικής Επικοινωνιακής Υποδομής (EuroQCI) και συγκεκριμένα στην Ελλάδα μέσω του συγχρηματοδοτούμενου αναπτυξιακού έργου HellasQCI του GRNET. Τέλος συνοψίζονται οι προοπτικές της κβαντικής κρυπτογραφίας.
Τα φάρμακα μέσω της αλληλεπίδρασης τους κυρίως με συγκεκριμένες πρωτεΐνες-στόχους, ρυθμίζουν βιοχημικά μονοπάτια και φυσιολογικές λειτουργίες με στόχο την πρόληψη και τη θεραπεία των διαφόρων ασθενειών. Το αυξανόμενο κόστος και οι μακροχρόνιοι περίοδοι ανάπτυξης των νέων φαρμάκων αποτελούν σημαντική πρόκληση για τη φαρμακοβιομηχανία. Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, το 92.5% των υποψηφίων φαρμάκων αποτυγχάνει. Αυτό οδηγεί σε σημαντική απώλεια πόρων και χρόνου με το μέσο συνολικό κόστος ανάπτυξης ενός φαρμάκου να ανέρχεται στα 879.3 εκατομμύρια δολάρια και τον μέσο χρόνο ανάπτυξης του στα 15 χρόνια. Το κόστος της ανάπτυξης νέων φαρμάκων αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται στο μέλλον, γεγονός που κάνει επιτακτική την ανάγκη εύρεσης νέων προσεγγίσεων που θα μειώσουν το κόστος και τον χρόνο ανάπτυξης. Τα τελευταία χρόνια, η μηχανική μάθηση έχει συνεισφέρει σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση. Επιπλέον, η μεγάλη αύξηση των διαθέσιμων βιολογικών δεδομένων έχει βοηθήσει τις μεθόδους βαθιάς μάθησης να επιδείξουν ανώτερες επιδόσεις σε σύγκριση με τη συμβατική μηχανική μάθηση και άλλες παραδοσιακές υπολογιστικές μεθόδους. Ωστόσο, οι μέθοδοι αυτές είναι πολύπλοκες και χρονοβόρες, γεγονός που αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στην πρακτική εφαρμογή τους. Στο πλαίσιο αυτό, η κβαντική υπολογιστική και η κβαντική μηχανική μάθηση προσφέρουν θεωρητικά υποσχόμενες λύσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται τη κλασική μηχανική μάθηση και την κβαντική υπολογιστική, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα πεδία μπορούν να συνδυαστούν αποτελεσματικά, στη δημιουργία ενός νέου ερευνητικού πεδίου αυτό της κβαντικής μηχανικής μάθησης. Επιπλέον, στη συγκεκριμένη εργασία παρουσιάζονται αναλυτικά οι εφαρμογές της κβαντικής μηχανικής μάθησης στο πεδίο της ανακάλυψης φαρμάκων. Η πρόβλεψη της συγγένειας πρόσδεσης φαρμάκων σε πρωτεΐνες-στόχους, είναι ένα από τα πιο σημαντικά θέματα στην ανακάλυψη φαρμάκων. Παρουσιάζουμε τους κλασικούς αλγόριθμους μηχανικής μάθησης που προβλέπουν τη συγγένεια πρόσδεσης και συζητάμε διάφορα θέματα όπως η αναπαράσταση των δεδομένων. Προτείνουμε υβριδικά κβαντο-κλασικά νευρωνικά δίκτυα για την πρόβλεψη της συγγένειας πρόσδεσης πρωτεΐνης-στόχου και πιθανού φαρμάκου καθώς και ένα πλαίσιο υλοποίησης και αξιολόγησης κλασικών και υβριδικών κβαντο-κλασικών νευρωνικών δικτύων. Αρχικά, σχεδιάζουμε ένα μεταβλητό κβαντικό αλγόριθμο για την πρόβλεψη τιμών και ένα κλασικό συνελικτικό νευρωνικό δίκτυο μιας διάστασης για την παράλληλη εξαγωγή χαρακτηριστικών των πρωτεϊνών και των φαρμάκων. Διατηρώντας το κλασικό συνελικτικό νευρωνικό δίκτυο σταθερό, υλοποιούμε διάφορα κλασικά και υβριδικά κβαντο-κλασικά μοντέλα. Στην κλασική προσέγγιση, υλοποιούνται τρία κλασικά τμήματα πρόβλεψης διαφορετικών πολυπλοκοτήτων χρησιμοποιώντας τρία πλήρως συνδεδεμένα στρώματα. Ενώ στην υβριδική προσέγγιση, υλοποιούνται πέντε κβαντικά τμήματα πρόβλεψης, συνδυάζοντας τον μεταβλητό κβαντικό αλγόριθμο πρόβλεψης, με διαφορετικές κβαντικές κωδικοποιήσεις, και με κβαντικά κυκλώματα διαφορετικών qubits. Τα πειράματα εκτελέστηκαν σε προσομοιωτή και τα ευρήματά μας δείχνουν σαφώς ότι τα υβριδικά κβαντο-κλασικά μοντέλα με χαμηλότερη πολυπλοκότητα αποδίδουν βελτιωμένη ακρίβεια και γενίκευση, επιδεικνύοντας το κβαντικό πλεονέκτημα. Επιπλέον, τα υβριδικά μοντέλα επιταχύνουν τη διαδικασία εκπαίδευσης όσον αφορά τις επαναλήψεις και επιτυγχάνουν ταχύτερη σταθεροποίηση. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η κβαντική μηχανική μάθηση αποτελεί μια υποσχόμενη κατεύθυνση. Τέλος, η παρούσα διατριβή παρέχει σημαντικές γνώσεις και μεθοδολογίες που μπορούν να βελτιώσουν την εφαρμογή και την αξιολόγηση των τεχνικών κβαντικής μηχανικής μάθησης, ενισχύοντας την πρακτική εφαρμογή τους σε κβαντικές θορυβώδες- ενδιάμεσης κλίμακας συσκευές.