Dwupoziomowy model układu kwantowego stanowi fundament współczesnej optyki kwantowej. Choć z powodzeniem stosowany w przypadku rezonansu jednofotonowego załamuje się jednak, gdy w grę wchodzą wzbudzenia wielofotonowe. Silne pola, potrzebne by w procesie wielofotonowym efektywnie obsadzać poziom wzbudzony, nieuchronnie prowadzą do znaczących przesunięć starkowskich poziomów, jak również do wypływania obsadzenia do dodatkowych stanów związanych i kontinuum. Wolna od tych niedogodności jest pewna klasa układów trójpoziomowych, w których para poziomów wzbudzonych jest całkowicie lub częściowo zdegenerowana. W układach tego typu obserwujemy znaczące wzmocnienie siły wielofotonowego sprzężenia oraz zredukowanie przesunięć starkowskich poziomów. Ponadto, efekty pochodzące od innych stanów związanych i kontinuum są nieistotne dla rozsądnie wybranych natężeń pól. Co ważne, pola te zapewniają osiągnięcie pełnej inwersji obsadzeń w procesie wielofotonowym. Do tej klasy układów trójpoziomowych należą np. parzystoładunkowe homojądrowe jony molekularne postaci A2 4+, gdzie w miejsce A należy podstawić tlen, azot lub jod. W pracy doktorskiej zbadano wielofotonowe wzbudzenia w trójpoziomowych układach molekularnych z poziomami w konfiguracji Λ lub Γ. Dla takich układów opracowano analityczne formalizmy matematyczne, które następnie z powodzeniem zastosowano do opisu ewolucji obsadzeń poziomów wzbudzonych oraz widm promieniowania rozproszonego. Stwierdzono dobrą jakość opracowanych formalizmów na drodze porównania wyników jakie one dają z wynikami czysto numerycznych rozwiązań. Dla układów trójpoziomowych w konfiguracji Λ obliczono koherentne i pełne widma rozpraszania. W szczególności, wskazano na istotne różnice między tymi widmami oraz wytłumaczono dramatyczne zmiany w widmie obserwowane w warunkach dwufotonowego rezonansu między najniższymi stanami. Dla układów w konfiguracji Γ otrzymano analityczne wyrażenia na wielofotonową częstość Rabiego, przesunięcia Starka poziomów wzbudzonych jak również częstość rezonansową lasera. Zbadano możliwość uzyskiwania pełnej inwersji obsadzeń w tych układach przez pola o umiarkowanym natężeniu. Pokazano, że widmo rozpraszania światła przez układy trójpoziomowe z parą całkowicie lub częściowo zdegenerowanych poziomów wzbudzonych nie ma czysto harmonicznej struktury, lecz każda harmonika składa się z pary linii spektralnych odległych od siebie o dwukrotność wielofotonowej częstości Rabiego.
Dwupoziomowy model układu kwantowego stanowi fundament współczesnej optyki kwantowej. Choć z powodzeniem stosowany w przypadku rezonansu jednofotonowego załamuje się jednak, gdy w grę wchodzą wzbudzenia wielofotonowe. Silne pola, potrzebne by w procesie wielofotonowym efektywnie obsadzać poziom wzbudzony, nieuchronnie prowadzą do znaczących przesunięć starkowskich poziomów, jak również do wypływania obsadzenia do dodatkowych stanów związanych i kontinuum. Wolna od tych niedogodności jest pewna klasa układów trójpoziomowych, w których para poziomów wzbudzonych jest całkowicie lub częściowo zdegenerowana. W układach tego typu obserwujemy znaczące wzmocnienie siły wielofotonowego sprzężenia oraz zredukowanie przesunięć starkowskich poziomów. Ponadto, efekty pochodzące od innych stanów związanych i kontinuum są nieistotne dla rozsądnie wybranych natężeń pól. Co ważne, pola te zapewniają osiągnięcie pełnej inwersji obsadzeń w procesie wielofotonowym. Do tej klasy układów trójpoziomowych należą np. parzystoładunkowe homojądrowe jony molekularne postaci A2 4+, gdzie w miejsce A należy podstawić tlen, azot lub jod. W pracy doktorskiej zbadano wielofotonowe wzbudzenia w trójpoziomowych układach molekularnych z poziomami w konfiguracji Λ lub Γ. Dla takich układów opracowano analityczne formalizmy matematyczne, które następnie z powodzeniem zastosowano do opisu ewolucji obsadzeń poziomów wzbudzonych oraz widm promieniowania rozproszonego. Stwierdzono dobrą jakość opracowanych formalizmów na drodze porównania wyników jakie one dają z wynikami czysto numerycznych rozwiązań. Dla układów trójpoziomowych w konfiguracji Λ obliczono koherentne i pełne widma rozpraszania. W szczególności, wskazano na istotne różnice między tymi widmami oraz wytłumaczono dramatyczne zmiany w widmie obserwowane w warunkach dwufotonowego rezonansu między najniższymi stanami. Dla układów w konfiguracji Γ otrzymano analityczne wyrażenia na wielofotonową częstość Rabiego, przesunięcia Starka poziomów wzbudzonych jak również częstość rezonansową lasera. Zbadano możliwość uzyskiwania pełnej inwersji obsadzeń w tych układach przez pola o umiarkowanym natężeniu. Pokazano, że widmo rozpraszania światła przez układy trójpoziomowe z parą całkowicie lub częściowo zdegenerowanych poziomów wzbudzonych nie ma czysto harmonicznej struktury, lecz każda harmonika składa się z pary linii spektralnych odległych od siebie o dwukrotność wielofotonowej częstości Rabiego.
Tematem niniejszej rozprawy jest modelowanie procesu emisji spontanicznej zachodz ącego w ośrodku o strukturze kryształu fotonicznego.Z uwagi na możliwość opisu analitycznego struktury, w pracy ograniczono się do badania jednowymiarowego kryształu fotonicznego, co jednak pozwala opisać najistotniejsze cechy zjawiska w sposób w pełni ścisły.Dzięki temu można sformułować ogólne wnioski, podaj ąc jednocześnie założenia i ograniczenia, którym one podlegaj ą.Jednowymiarowe kryształy fotoniczne charakteryzuj ą się takimi samymi cechami, jak bardziej złożone dwu-lub trójwymiarowe, dlatego przedstawiona analiza i płyn ące z niej wnioski maj ą zastosowanie także dla nich.W rozprawie przedstawiono analityczny model pola elektromagnetycznego w strukturze jednowymiarowego kryształu fotonicznego -oparty na metodzie macierzy przejścia tzw.model efektywnego rezonatora, utworzony według pomysłu autora rozprawy.Podano interpretację fizyczn ą parametru struktury zdefiniowanego w tym modelu, tzw.widma modowego, które pozwala na łatw ą i przejrzyst ą analizę struktury modowej i bezpośrednio przekłada się na szybkość emisji spontanicznej.Wskazano sposób konstrukcji ortonormalnej bazy modów struktury oraz pokazano liczne właściwości matematyczne modelu.W oparciu o model efektywnego rezonatora wyprowadzono wyrażenie na szybkość emisji spontanicznej dla jednego i wielu atomów.W ten sposób otrzymany został opis charakteryzuj ący za pomoc ą widma modowego wpływ warstw jednowymiarowego kryształu fotonicznego na emisję spontaniczn ą.Jest to opis bardzo wygodny z punktu widzenia projektanta struktur tego typu i stanowi oryginalny wkład autora rozprawy.Z przeprowadzonych obliczeń wyci ągnięte zostały wnioski dotycz ące wpływu parametrów i defektów struktury na emisję spontaniczn ą, w szczególności pokazano, że emisja do modu defektowego słabnie wraz z oddalaniem się od zdefektowanej warstwy.Otrzymane wyniki dla przypadku wielu atomów w różnych warstwach struktury uczyniły zasadnym także postawienie hipotezy, iż kolektywna emisja fotonu przez parę atomów, z których jeden znajduje się w otoczeniu silnie hamuj ącym emisję spontaniczn ą, może stanowić dla tego atomu dominuj ący mechanizm emisji.
Głównym tematem pracy jest zastosowanie ośrodka kerrowskiego do generacji nieklasycznych stanów, np. typu kota i kociąt Schrödingera oraz stanów fokowskich obciętych za pomocą blokady fotonowej. Praca składa się z trzech głównych części. \nW pierwszej części badano zagadnienie generacji dyskretnych superpozycji stanów koherentnych (zwanych kotami i kociętami Schrödingera) w trakcie ewolucji czasowej m-fotonowego oscylatora anharmonicznego. Otrzymano ścisłą analityczną formułę na współczynniki superpozycji z dowolną liczbą składowych. Pokazano także, że w przeciwieństwie do oscylatora dwufotonowego, składniki superpozycji dla m>2 tworzą stan z różnymi prawdopodobieństwami, przez co superpozycja staje się mniej symetryczna niż w przypadku m=2. Zastosowano funkcję rozkładu fazowego P(θ)otrzymaną z formalizmu fazowego Pegga i Barnetta, żeby pokazać symetrie superpozycji. W układzie współrzędnych biegunowych funkcje te precyzyjnie odzwierciedlały symetrię stanów składowych, pokazując ich liczbę (jeśli stany były dobrze oddzielone), prawdopodobieństwo wystąpienia w superpozycji oraz fazę. Te rozkłady fazowe obliczone numerycznie dla stanu kwantowego pola w wybranych momentach czasu,Ʈ=2π M/N (gdzie M i N są liczbami względnie pierwszymi), potwierdzają nasze poprzednie przewidywania oparte na analitycznym wzorze dla składników superpozycji stanów. Aby zaprezentować charakterystyczne cechy otrzymanych stanów, wykorzystane zostały także funkcje quasi-prawdopodobieństwa Wignera oraz Husimiego, Te funkcje również potwierdziły wcześniej otrzymane wnioski. Ponadto funkcja Wignera wykazała nieklasyczność otrzymanych stanów, ponieważ w pewnych obszarach przestrzeni fazowej przyjmowała wartości ujemne. \nW drugiej części analizowano blokadę fotonową. Proces ten, analogicznie do blokady Coulomba czy blokady fononowej, polega na tym, że obecność pojedynczego fotonu w nieliniowej wnęce blokuje przejście drugiego fotonu. Ten efekt może wystąpić w układach kerrowskich pompowanych przez wiązkę laserową na skutek silnych nieliniowych oddziaływań typu foton-foton. Przewidziano pojawienie się blokad fotonowych wyższego rzędu, gdzie transmisja więcej niż dwóch fotonów jest efektywnie zablokowana przez obecność jednego lub dwóch fotonów w układzie. Tę blokadę fotonową można osiągnąć przez dopasowanie częstości lasera pompującego do sumy współczynnika nieliniowości kerrowskiej i częstości rezonansowej wnęki. Nazwano to zjawisko blokadą dwufotonową lub dwufotonowym obcięciem stanu za pomocą nieliniowych nożyc kwantowych. Blokada ta może być także interpretowana jako tunelowanie wymuszone fotonami. Pokazano także, że dla częstości pola pompującego spełniającej inny warunek rezonansu i dla silniejszych pól pompujących, może pojawić się także blokada trójfotonowa. Opisano jak można zidentyfikować różne blokady fotonowe za pomocą korelacji liczby fotonów, koherencji i własności entropowych, a także funkcji Wignera i spektrum ściśnięcia. Dalej wykazano, że blokady dwu- i trzyfotonowe mogą być obserwowane we wnękach i obwodach kwantowych układów elektrodynamicznych, w których pojawiła się już blokada jednofotonowa, bez konieczności zastosowania wyższego rzędu oddziaływań czy ośrodków kerrowskich o wyższym rzędzie nieliniowości. \nW ostatniej części omówiona została generacja kuditowych stanów koherentnych (CS), w szczególności stanów kota Schrödingera. Konwencjonalne stany CS można zdefiniować na kilka równoważnych sposobów: działając operatorem przesunięcia na stan próżni albo bezpośrednio, przez nieskończone rozwinięcie w bazie stanów Focka. Te definicje przestają być równoważne, gdy rozważamy je w skończonych, d-poziomowych układach (kuditach). Zaprezentowano porównawczy opis za pomocą funkcji Wignera kuditowych CS zdefiniowanych (i) przez działanie obciętym operatorem przesunięcia próżni oraz (ii) przez rozkład Poissona stanów Focka obcięty na (d-1)-fotonowym stanie Focka. Te stany można wygenerować z klasycznego światła przez ich optyczne obcięcie wykorzystując odpowiednio nieliniowe i liniowe nożyce kwantowe. Pokazane zostało również, że makroskopowo rozróżnialna superpozycja dwóch kuditowych CS (zgodnie z obiema definicjami) może zostać uzyskana z dużą wiernością przez przesunięcie próżni w kuditowej przestrzeni Hilberta. Jeżeli wymiar kuditu d jest parzysty (nieparzysty), to ta superpozycja stanów zawiera stany fokowskie o nieparzystej (parzystej) liczbie fotonów, co można nazwać nieparzystym (parzystym) kuditowym stanem koherentnym lub stanem kota Schrödingera.To zjawisko daje się zinterpretować jako interferencja pojedynczego CS z jego odbiciem od stanu Focka o najwyższej energii w kuditowej przestrzeni Hilberta, co czytelnie pokazuje interferencja funkcji Wignera w przestrzeni fazowej. Analizowano też nieklasyczne własności kuditowego stanu koherentnego za pomocą korelacji liczby fotonów i nieklasycznej objętości funkcji Wignera, która jest miarą nieklasyczności (kwantowości) stanów. Na koniec pokazane zostały tomogramy optyczne, które można zmierzyć w detekcji homodynowej analizowanych stanów kuditowych i które umożliwiają kompletną rekonstrukcję funkcji Wignera dla tych stanów. \nMam nadzieję, że wyniki zawarte w tej pracy przyczynią się do wzrostu zainteresowania wdrożeniem zjawiska Kerra do przetwarzania informacji kwantowej zakodowanej w kuditach oraz w inżynierii kwantowej.
Juz dziś wiadomo, ze z chwilą udanej realizacji komputera kwantowego maszyna ta bedzie pozwalala na znajdowanie rozwiązan problemow obliczeniowych lezących poza zasiegiem komputerow klasycznych. Opracowano szereg algorytmow kwantowych, z ktorych najwiekszą slawą cieszy sie procedura Shora, pozwalająca efektywnie dokonywac tzw. faktoryzacji, tj. rozkladu bardzo duzych liczb naturalnych na czynniki pierwsze. Na trudności obliczeniowej faktoryzacji opiera sie bezpieczenstwo najpowszechniej dziś stosowanego szyfru z kluczem publicznym RSA, zatem udana realizacja komputera kwantowego uczynilaby stosowane dziś systemy szyfrujące przezroczystymi. Z kolei procedura Grovera w nieuporządkowanej bazie danych rozmiaru n znajduje rekord spelniający wybrane kryterium w czasie rzedu n^0.5, co oczywiście jest niewykonalne w modelu klasycznym. Model obliczenia kwantowego na trwale zadomowil sie na gruncie informatyki teoretycznej. Wyniki z zakresu kwantowych algorytmow rozstrzygających zagadnienia kombinatoryczne, kwantowych klas zlozoności obliczeniowej lub kwantowego kosztu komunikacyjnego obliczen są dziś regularnie publikowane w renomowanych periodykach i prezentowane na miedzynarodowych sympozjach poświeconych analizie algorytmow. Mimo niewątpliwie intensywnego rozwoju tego nowego obszaru wiedzy jego rezultaty wciąz pozostają dośc hermetyczne i nieczytelne dla szerszego ogolu odbiorcow. Jest to wynikiem silnie interdyscyplinarnego charakteru dziedziny, wymagającej od czytelnika znajomości szeregu pozornie niezwiązanych ze sobą faktow z zakresu informatyki (m.in. teorii algorytmow, modeli formalnych obliczen), matematyki (w tym algebry abstrakcyjnej i teorii liczb) oraz podstaw fizyki kwantowej. Niniejsze opracowanie stawia sobie za cel odczarowanie tej dziedziny, precyzyjnie selekcjonując material potrzebny do zrozumienia pojec obliczenia kwantowego, analizy kwantowych algorytmow oraz wprowadzając aparat formalny pozwalający na dalsze samodzielne studiowanie literatury. Dolozono tez wszelkich staran, aby uczynic te ksiązke spojną, zamknietą konstrukcją tematyczną, niewymagającą od czytelnika stykającego sie po raz pierwszy z informatyką kwantową poszukiwania pelniejszych wyjaśnien niezbednych pojec i wątkow pobocznych, ani tez przyjmowania na wiare wykorzystywanych faktow.
Rozwój klasycznych systemów obliczeniowych nieuchronnie zbliża się do swoich fizycznych barier, co stwarza wyzwanie dla sektorów wymagających analizy ogromnych zbiorów danych w czasie rzeczywistym. Celem niniejszego artykułu jest analiza potencjału technologii kwantowych, w szczególności algorytmów wyżarzania kwantowego i kwantowego uczenia maszynowego (QML), w optymalizacji i zarządzaniu ruchem lotniczym (ATM). W obliczu rosnącego nasycenia przestrzeni powietrznej i wynikającego z tego spadku jej przepustowości, w pracy zweryfikowano możliwość wdrożenia układów opartych na kubitach (na przykładzie architektury D-Wave) do rozwiązywania problemów nawigacyjnych. Przeanalizowano dwa kluczowe obszary: analizę obrazowania satelitarnego dla systemów GIS oraz dekonfliktację optymalnych pod względem wiatru trajektorii lotu (np. na obszarze Północnego Atlantyku). Badania dowodzą, że mapowanie problemów lotniczych do kwadratowego problemu optymalizacji binarnej (QUBO) pozwala na błyskawiczne generowanie bezkolizyjnych wariantów przepływu ruchu, na przykład poprzez parametryzację opóźnień odlotów. Ponadto, algorytmy QML wykazują przewagę nad metodami klasycznymi w precyzyjnej ekstrakcji punktów kluczowych ze zdjęć satelitarnych. Mimo aktualnych ograniczeń sprzętowych ery NISQ, takich jak zjawisko dekoherencji, przeprowadzone dowody słuszności koncepcji (proof-of-concept) potwierdzają, że hybrydowe systemy kwantowe stanowią wysoce perspektywiczny fundament dla przyszłych systemów nawigacji 4D oraz bezpieczeństwa lotnictwa.
Rozprawa doktorska jest poświęcona analizie pewnych własności korelacji w mechanice kwantowej oraz ogólnych teoriach probabilistycznych. Pierwsza część rozprawy dotyczy aktywacji łamania nierówności CHSH za pomocą wymiany splątania. Pokazano, że wykorzystując wiele odpowiednio dobranych stanów niełamiących nierówności CHSH można, w wyniku wykonywania wielokrotnej wymiany splątania, otrzymać stan kwantowy łamiący tę nierówność. W drugiej części rozprawy wprowadzono miary kontekstualności: wzajemną informację kontekstualności oraz względną entropię kontekstualności. Pokazano, że obie miary są sobie równoważne. Ponadto wyznaczono wartości względnej entropii kontekstualności między innymi dla następujących układów: kwadratu Peresa-Mermina, gwiazdy Mermina oraz układu Popescu-Rohrlicha. Kolejna część rozprawy dotyczy ograniczeń na ilość korelacji między wynikami pomiarów wykonywanych przez dwie osoby na współdzielonym stanie kwantowym. Zaproponowano i udowodniono dla szerokich klas stanów kwantowych nowe zasady wykluczania informacji. Pierwsza z nich ogranicza sumę wzajemnych informacji w przypadku, gdy jedna osoba mierzy jedną obserwablę, a druga osoba mierzy jedną z dwóch obserwabli. Druga zasada ogranicza sumę wzajemnych informacji w przypadku, gdy obie osoby mierzą po jednej z dwóch obserwabli. W ostatniej części rozprawy zbadano relacje między kodami swobodnego dostępu a układami (nie-)sygnalizującymi. Zdefiniowano układ związany z kodem swobodnego dostępu (uKSD), który wraz z wykorzystaniem dodatkowego bitu informacji funkcjonuje jak kod swobodnego dostępu. Wykazano, że niesygnalizujący uKSD jest równoważny układowi Popescu-Rohrlicha. Dodatkowo sformułowano nierówności wiążące możliwości wykorzystania tych zasobów oraz pokazano, że w niektórych przypadkach zasoby sygnalizujące mogą być mniej użyteczne niż niesygnalizujące.
W niniejszej pracy przedstawiamy koncepcje powstawania czasu jako wyniku pierwszego podzialu fotonu. Zakladamy, ze czas nie jest pierwotnie powiazany z przestrzenia ani niezaleznym bytem, lecz emerguje z obserwacji zmiany stanu fotonow. Kazdy podzial fotonu tworzy nowy krok czasowy t0, odpowiadajacy czasowi Plancka, a dlugosc fali fotonu ∆x odpowiada dlugosci Plancka Rozwazania pokazuja, ze czas jest dyskretny w mikroswiecie, ale w makroskali tworzy spojny kontinuum. Podzial fotonu wyznacza kierunek czasu i naturalnie definiuje predkosc swiatla c = ∆x/∆t. Konsekwencja tej teorii jest nowy sposob interpretacji kwantowej nieokreslonosci, losowosci pomiarow oraz fundamentalnych relacji miedzy fotonem, czasem i przestrzenia. Proponujemy weryfikacje tej koncepcji poprzez eksperymenty interferencyjne o ultrakrotkich impulsach oraz badania pojedynczych fotonow w ekstremalnych warunkach. kimbanaszkiewicz@gmail.com