Deforme bir fermi gazı modelinin yüksek sıcaklıklarda termo-istatiksel özellikleri
Mustafa Şenay
Abstract
Bu tez çalışmasında ilk olarak, özdeş parçacık sistemlerinin genel kuantum \nmekaniksel özellikleri incelendi. Özel olarak, tek boyutta bozon ve fermiyon \nosilatörlerinin sağladıkları kuantum cebirlerine değinilerek, bu operatör cebirleri \nyardımıyla özdeş parçacık sistemlerinin istatistiksel dağılım fonksiyonları çalışıldı. \nİkinci olarak, ideal Fermi gazının yüksek ve düşük sıcaklıklar limitlerinde \nortalama parçacık sayısı, iç enerji, entropi gibi termo-istatistiksel fonksiyonları üzerinde \nduruldu. İki ve üç boyutlu uzayda yüksek sıcaklıklar limitinde ideal Fermi gazının hal \ndenkleminin virial açılımı yapılarak, virial katsayıları incelendi. \nÜçüncü olarak, bu tez çalışmasının özgün kısmını oluşturan ve literatürde VPJCfermiyon \nmodeli olarak bilinen (Viswanathan et al., 1992; Chaichian et al., 1993; Algin, \n2011) deforme bir fermiyon gazının yüksek sıcaklıklar limitinde termo-istatistiksel \nözellikleri ele alındı. Modelin ortalama parçacık sayısı, öz hacim, entropi gibi termoistatistiksel \nözellikleri, 0 q 1 aralığında değer alabilen q deformasyon parametresi \ncinsinden incelendi. Genelleştirilmiş Fermi-Dirac fonksiyonları elde edilerek, iki ve üç \nboyutlu uzayda modelin hal denkleminin virial açılımında ilk dört virial katsayısı \ndeformasyon parametresine bağlı olarak hesaplandı. VPJC-fermiyon gazı modelinin \nincelenen termo-istatistiksel fonksiyonlarına, deformasyonun etkisinin neler olabileceği \naraştırıldı. \nSon bölümde ise VPJC-fermiyon gazı modelinin termo-istatistiksel sonuçlarının, \nhem serbest fermiyon gazı hem de literatürde çalışılan diğer deforme fermiyon gazı \nmodellerinin yüksek sıcaklıklardaki termo-istatistiksel sonuçlarıyla kıyaslamaları \nyapıldı. Modelin, 0 q 1 aralığında Pauli dışarlama ilkesini sağlamayan deforme bir \nfermiyon sistemi oluşturduğu, deformasyonun sistemin entropisine azaltıcı etkiler \nyapabildiği, yüksek sıcaklıklarda hem üç hem de iki boyutta hal denkleminin üçüncü \nvirial katsayısının q parametresinin değerine bağlı olarak işaret değiştirebildiği, bu \nyönüyle modelin orijinal fermiyonik karekterinin adeta bir bozon gazı benzeri yapıya \nbüründüğü yapılan incelemeler sonucunda bulundu. Son olarak, VPJC-fermiyon gazı \nmodelinin olası uygulama alanları kısaca tartışıldı.