Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Log inSign up
Challenges
Datasets
Workspaces
Papers
Discussions
Leaderboard
Blog
Job Board
Q3AS

© 2026 Aqora Quantum S.A.S.

TermsPrivacyLegal Notice

Konuma bağlı efektif kütleli Schrödinger Denklemine cebirsel yaklaşım

F. Aricak

Published Jan 1, 2011• 0 citations
OpenAlex

Abstract

Bu çalışmada SU (2) ve SL(2, R) Lie gruplarının regüler temsili kullanılarak tek boyutlu konuma bağlı efektif kütleli Schrödinger denklemi için çözülebilir Hamiltonyenler kurulmuştur. Bu H Hamiltonyenleri SU (2) ve SL(2, R) Lie gruplarının C Casimir operatörleri ile şeklinde ilişkilendirilmiştir. Burada q , Casimir operatörünün öz değeri, Q ise] E-H [Q=] q-C( x ’in bir fonksiyonudur. Sistematik inceleme ile daha önce bilinen bir çok sonuç tek bir yoldan elde edilmiş ve yeni sonuçlar bulunmuştur. Bu yöntemle bulunan tüm potansiyeller için öz değer ve öz fonksiyonlar elde edilmiştir.

Related papers

Nikiforov-Uvarov metodunun bazı kuantum mekanik problemlere uygulanması

SERHAT ÇINAR

Kuantum Mekaniğinde analitik olarak çözülebilen potansiyellerin sayısı sınırlıdır. Analitik çözümleri arttırmak için bilim insanları değişik metotlar önermiştir. Bunlardan bir tanesi de Nikiforov-Uvarov metodudur. Bu tez çalışmasının birinci bölümünde analitik metotlar hakkında genel bir bilgi verildikten sonra, ikinci bölümde, Nikiforov-Uvarov (NU) metodu detaylı bir biçimde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde atom ve molekül fiziğinde sıklıkla karşılaşılan harmonik titreşici, Coulomb, Kratzer ve Morse potansiyelleri için relativistik olmayan Schrödinger dalga denkleminin çözümleri NU metodu yardımıyla verildi. Söz konusu potansiyellere karşılık gelen enerji özdeğerleri ve dalga fonksiyonları yeniden elde edildi. Böylece söz konusu metodun değişik potansiyellere uygulanabildiği bir kez daha vurgulandı. Dördüncü bölümde, NU metodu yardımıyla Coulomb ve Ters Kare potansiyellerinden oluşan -A/r+B/r2 biçimindeki küresel simetrik potansiyel için, üç boyutlu Schrödinger dalga denkleminin analitik çözümü yapıldı. Söz konusu potansiyele karşılık gelen dalga fonksiyonu ve enerji özdeğeri ifadesi elde edildi. A ve B potansiyel parametrelerinin değişik değerleri için 1s, 2s, 2p, 3s ve 3p, 3d, 4d,4f, 5d ve 5f durumlarına ait bazı enerji özdeğerleri hesaplandı. Daha sonra metot, bir atomdaki tüm elektronlar ve çekirdek arasındaki karmaşık etkileşimleri, basitleştirilmiş bir model potansiyel ile değiştirme düşüncesine dayanan Atomik Fues potansiyeline uygulandı. Tek değerlik elektronuna sahip bazı atomların iyonlaşma enerjileri başarılı bir biçimde hesaplandı ve deneysel değerlerle karşılaştırıldı.

•Jun 30, 2025•0 citations

Zamana bağlı salınım yapan manyetik alan etkisinde bir boyutlu kinetik ısıng modeli için kesin dinamik denklem

Ceren Bayındır

Zamana bağlı salınım yapan manyetik alan etkisinde bir boyutlu kinetik Ising modelinin Glauber tipi dinamiği için kesin dinamik denklemleri tanımlandı. Tezin esas amacı kesin dinamik denklemler elde etmektir. Esasında bu kesin denklemler analitik iki spin korelasyon fonksiyonları kullanılarak iki farklı geçiş olasılığı koşulu kullanılarak elde edildi. Düzen parametresi veya ortalama manyetizasyon eğrileri, sistemin bazı parametreleri cinsinden elde edildi. (T, hr) faz diyagramları bazı durulma zamanları ? değerleri için elde edildi, burada T indirgenmiş sıcaklık hr ise dış manyetik alanın indirgenmiş genliğidir. Hesaplarımızda durulma zamanının artırılmasının ferromanyetik bölgeyi genişlettiğini gördük. Daha önemlisi çalışma sonucu yandaş (eşzamanlı, coexisting) ferromanyetik, paramanyetik, bölgelerin ve üçlükritik noktanın varlığını göremedik. Tabiki bu sonuç ortalama alan teorisinin öngörülerine tamamen aykırıdır. Fakat bazı Monte Carlo çalışmalarının sonucu bu tezdeki sonuçları desteklemektedir. Üçlükritik noktanın ve yandaş (eşzamanlı, coexisting) bölgelerin yanlış tahminleri, ortalama alan teorisinin önemli korelasyon terimlerini ihmal etmesinden kaynaklandığını söyleyebiliriz.

•Jun 30, 2011•0 citations

The Use And Applications Of Dunkl Derivatives İn Quantum Mechanics.

İlker Börekçi, Danışman: Doç. Dr. Nalan Kandırmaz

Bu tezde, kuantum mekaniğinde simetriye dayalı genellemeler yapmaya olanak sağlayan Dunkl diferansiyel operatörleri ele alınmıştır. Dunkl formalizmi, klasik türev kavramını yansıma (refleksiyon) operatörleri ile genelleştirerek, parite simetrisi gibi ayrık simetrilere sahip fiziksel sistemlerin daha doğru ve kapsayıcı biçimde modellenmesini mümkün kılar. Bu yapılar, özellikle simetrik potansiyellerin çözümünde hem analitik hem de sayısal anlamda önemli avantajlar sunar.Dunkl-Schrödinger denklemlerinin analitik olarak çözülebilmesi için bu çalışmada Nikiforov–Uvarov (NU) yöntemi kullanılmıştır. NU yöntemi, ikinci mertebeden diferansiyel denklemleri özel bir dönüşüm yoluyla hipergeometrik türden denklemlere indirger ve bu sayede özdeğer problemlerinin kapalı formda çözümünü mümkün kılar. Bu yöntem, hem enerji spektrumlarının elde edilmesinde hem de normalleştirilmiş dalga fonksiyonlarının çıkarılmasında yaygın olarak kullanılmaktadır.Çalışmada, model sistem olarak Woods-Saxon potansiyeli seçilmiş ve bu potansiyel altında tanımlı Dunkl-Schrödinger denklemi, Nikiforov–Uvarov yöntemiyle çözülerek sistemin enerji özdeğerleri ve dalga fonksiyonları analitik olarak elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, deformasyon ve yansıma parametrelerinin fiziksel etkilerini ortaya koyacak şekilde incelenmiştir. Sonuçlar, Dunkl formalizmi ile Nikiforov–Uvarov yönteminin birlikte kullanılmasının, simetrik ve deforme edilmiş kuantum sistemlerinin çözümünde oldukça etkili olduğunu göstermiştir. Bu yaklaşım, yalnızca teorik modellerin değil, aynı zamanda fiziksel olarak anlamlı sistemlerin de incelenmesinde güçlü ve genişletilebilir bir yöntem çerçevesi sunmaktadır.

•Jan 1, 2026•0 citations

Basis operator represantation in hydrogen-like quantum systems and dynamical applications

Tülay Şen

Bu çalışmada, moleküllerden oluşan sistemlerin yapılarının dış etki olmaması halinde zamanla değişimi üzerinde durulmuştur. Bu amaçla, Schrödinger denkleminin incelenmesi yeterlidir. Söz konusu Schrödinger denklemi çok sayıda bağımsız değişken içerebilen kısmi türevli bir denklemdir. Çözümünün analitik olarak başarılabilmesi çok özel birkaç yapı dışında pek mümkün değildir. Bununla beraber, çözüm için sayısal yaklaştırın yöntemlerinden yararlanmak mümkündür. Ancak, işlemlerin gerçekleştirilmesi ister istemez bilgisayar kullanımı gerektirir. Bilgisayar teknolojisindeki çok hızlı gelişmeler bu tür işlemlerin daha rahat bir biçimde gerçekleştirilebilmesine olanak sağlamış olup Schrödinger denkleminin çözümü işlemini korkulur olmaktan önemli ölçüde çıkarmış bulunmaktadır. Çalışma, temelde, M. Demiralp tarafından ortaya atılan ve M. Demiralp ile H. Rabitz tarafından geliştirilmekte olan Komütatörlerin Baz Operatör Açılımı kavramına dayandırılmaktadır. Bu bağlamda, türevleme ve bağımsız değişkenin kuvvetiyle çarpma operatörlerinden oluşan operatörler açılımda ta ban küme oluşturmaktadır. Bu operatörlerin verilen bir başlangıç dalga fonksiyonu üzerinden tanımlanan beklenen değerlerinin sağladığı denklemler, dış et kiler olmaksızın oluşturulmakta ve gözardı etmelerle sonlu sayıya indirgenerek elde edilen yaklaşık denklemler Runge Kutta Yöntemi'yle sayısal olarak incelenmektedir. Sonuçta, Baz Operatörü Açıbmı'nın Kuvantum Dinamiksel incelemelerde ve dolayısıyla Molekülsel Devinimlerin Optimal Denetimi ile ilgili denklemlerin çözümünde bir yöntem olarak kullanılabileceğinin ilk belirtileri elde edilmektedir.

•Jan 1, 1995•0 citations

q-DEFORME BAKIŞIMSIZ TRİGONOMETRİK ROSEN-MORSE POTANSİYELİ İÇİN UYGUN BİR YAKLAŞIKLIK

Oktay Aydoğdu, Mustafa Saltı

Göreli olmayan Schrödinger ve göreli olan Klein-Gordon ve Dirac gibi dalga denklemlerinin, çallan kuantum mekaniksel sistemdeki etkilemeleri betimleyen bir potansiyel varlnda çözümlerinin elde edilmesi hala güncelliini koruyan bir problemdir. Bunun en önemli nedeni, ilgili dalga denkleminin çözümlerinden elde edilen dalga fonksiyonun kuantum mekaniksel sistem hakkndaki bütün gerekli bilgiyi içermesidir. Bu problemin popülerliini sürdürmesinin bir dier nedeni ise kuantum mekaniksel sistemde farkl etkilemelerin farkl potansiyeller ile temsil edilmesidir. Yani, tüm kuantum mekaniksel sistemleri betimleyebilecek bir tane potansiyel enerji fonksiyonu yazmamz mümkün deildir. Bu balamda çallan her kuantum mekaniksel sistemde ilk adm o sistemi betimleyen en iyi potansiyel enerji fonksiyonunu bulmak veya yazmaktr. Bununla birlikte çallan sistemi en iyi betimleyen potansiyeli bulmak/yazmak kadar bu potansiyel varlnda ilgili dalga denkleminin tam çözümlerini elde etmek de oldukça önemlidir. Ne yazk ki literatürde dalga denklemlerinin tam çözümlerinin elde edilebildii potansiyel enerji fonksiyon says çok azdr. Bunun ana kayna küresel koordinatlarda Schrödinger, Klein-Gordon ve Dirac denklemlerinde merkezcil terimdir. Bu terimden ötürü dalga denklemlerinin genellikle yaklak çözümleri aranmaktadr. Merkezcil terim için literatürde genellikle Greene-Aldrich ve Pekeris tipi yaklaklklar kullanlmaktadr.

•Jan 1, 2021•0 citations

Kuantum Gerçekliği Üzerine Yeni Bir Yorum: Gözlemci-Belirlilik Eşiği Hipotezi

Muhammed Yusuf Karasoy

Bu çalışma, kuantum mekaniğinde ölçüm problemi ve gözlemci etkisi üzerine alternatif bir düşünce deneyine dayanan yeni bir kuramsal yorum önermektedir. “Gözlemci-Belirlilik Eşiği Hipotezi”, kuantum sistemlerinin belirsizlik durumundan belirli duruma geçişinin, tekil bir gözlem anından ziyade, gözlemci tarafından oluşturulan bilişsel, fiziksel ve deneysel bağlamın bütünsel eşik değerine bağlı olduğunu ileri sürmektedir. Bu yaklaşım, Schrödinger’in kedi paradoksundan farklı olarak, düşünce deneyini nesnel fiziksel sonuçlardan çok, gözlem sürecinin yapısal özelliklerine odaklanarak yeniden konumlandırmaktadır. Çalışma, hipotezin kavramsal temellerini, mevcut kuantum yorumları ile ilişkisini ve deneysel olarak dolaylı sınanabilirliğine dair bir çerçeve sunmaktadır.

•Jan 4, 2026•0 citations
Bu çalışmada SU (2) ve SL(2, R) Lie gruplarının regüler temsili kullanılarak tek boyutlu konuma bağlı efektif kütleli Schrödinger denklemi için çözülebilir Hamiltonyenler kurulmuştur. Bu H Hamiltonyenleri SU (2) ve SL(2, R) Lie gruplarının C Casimir operatörleri ile şeklinde ilişkilendirilmiştir. Burada q , Casimir operatörünün öz değeri, Q ise] E-H [Q=] q-C( x ’in bir fonksiyonudur. Sistematik inceleme ile daha önce bilinen bir çok sonuç tek bir yoldan elde edilmiş ve yeni sonuçlar bulunmuştur. Bu yöntemle bulunan tüm potansiyeller için öz değer ve öz fonksiyonlar elde edilmiştir.
Kuantum Mekaniğinde analitik olarak çözülebilen potansiyellerin sayısı sınırlıdır. Analitik çözümleri arttırmak için bilim insanları değişik metotlar önermiştir. Bunlardan bir tanesi de Nikiforov-Uvarov metodudur. Bu tez çalışmasının birinci bölümünde analitik metotlar hakkında genel bir bilgi verildikten sonra, ikinci bölümde, Nikiforov-Uvarov (NU) metodu detaylı bir biçimde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde atom ve molekül fiziğinde sıklıkla karşılaşılan harmonik titreşici, Coulomb, Kratzer ve Morse potansiyelleri için relativistik olmayan Schrödinger dalga denkleminin çözümleri NU metodu yardımıyla verildi. Söz konusu potansiyellere karşılık gelen enerji özdeğerleri ve dalga fonksiyonları yeniden elde edildi. Böylece söz konusu metodun değişik potansiyellere uygulanabildiği bir kez daha vurgulandı. Dördüncü bölümde, NU metodu yardımıyla Coulomb ve Ters Kare potansiyellerinden oluşan -A/r+B/r2 biçimindeki küresel simetrik potansiyel için, üç boyutlu Schrödinger dalga denkleminin analitik çözümü yapıldı. Söz konusu potansiyele karşılık gelen dalga fonksiyonu ve enerji özdeğeri ifadesi elde edildi. A ve B potansiyel parametrelerinin değişik değerleri için 1s, 2s, 2p, 3s ve 3p, 3d, 4d,4f, 5d ve 5f durumlarına ait bazı enerji özdeğerleri hesaplandı. Daha sonra metot, bir atomdaki tüm elektronlar ve çekirdek arasındaki karmaşık etkileşimleri, basitleştirilmiş bir model potansiyel ile değiştirme düşüncesine dayanan Atomik Fues potansiyeline uygulandı. Tek değerlik elektronuna sahip bazı atomların iyonlaşma enerjileri başarılı bir biçimde hesaplandı ve deneysel değerlerle karşılaştırıldı.
Zamana bağlı salınım yapan manyetik alan etkisinde bir boyutlu kinetik Ising modelinin Glauber tipi dinamiği için kesin dinamik denklemleri tanımlandı. Tezin esas amacı kesin dinamik denklemler elde etmektir. Esasında bu kesin denklemler analitik iki spin korelasyon fonksiyonları kullanılarak iki farklı geçiş olasılığı koşulu kullanılarak elde edildi. Düzen parametresi veya ortalama manyetizasyon eğrileri, sistemin bazı parametreleri cinsinden elde edildi. (T, hr) faz diyagramları bazı durulma zamanları ? değerleri için elde edildi, burada T indirgenmiş sıcaklık hr ise dış manyetik alanın indirgenmiş genliğidir. Hesaplarımızda durulma zamanının artırılmasının ferromanyetik bölgeyi genişlettiğini gördük. Daha önemlisi çalışma sonucu yandaş (eşzamanlı, coexisting) ferromanyetik, paramanyetik, bölgelerin ve üçlükritik noktanın varlığını göremedik. Tabiki bu sonuç ortalama alan teorisinin öngörülerine tamamen aykırıdır. Fakat bazı Monte Carlo çalışmalarının sonucu bu tezdeki sonuçları desteklemektedir. Üçlükritik noktanın ve yandaş (eşzamanlı, coexisting) bölgelerin yanlış tahminleri, ortalama alan teorisinin önemli korelasyon terimlerini ihmal etmesinden kaynaklandığını söyleyebiliriz.
Bu tezde, kuantum mekaniğinde simetriye dayalı genellemeler yapmaya olanak sağlayan Dunkl diferansiyel operatörleri ele alınmıştır. Dunkl formalizmi, klasik türev kavramını yansıma (refleksiyon) operatörleri ile genelleştirerek, parite simetrisi gibi ayrık simetrilere sahip fiziksel sistemlerin daha doğru ve kapsayıcı biçimde modellenmesini mümkün kılar. Bu yapılar, özellikle simetrik potansiyellerin çözümünde hem analitik hem de sayısal anlamda önemli avantajlar sunar.Dunkl-Schrödinger denklemlerinin analitik olarak çözülebilmesi için bu çalışmada Nikiforov–Uvarov (NU) yöntemi kullanılmıştır. NU yöntemi, ikinci mertebeden diferansiyel denklemleri özel bir dönüşüm yoluyla hipergeometrik türden denklemlere indirger ve bu sayede özdeğer problemlerinin kapalı formda çözümünü mümkün kılar. Bu yöntem, hem enerji spektrumlarının elde edilmesinde hem de normalleştirilmiş dalga fonksiyonlarının çıkarılmasında yaygın olarak kullanılmaktadır.Çalışmada, model sistem olarak Woods-Saxon potansiyeli seçilmiş ve bu potansiyel altında tanımlı Dunkl-Schrödinger denklemi, Nikiforov–Uvarov yöntemiyle çözülerek sistemin enerji özdeğerleri ve dalga fonksiyonları analitik olarak elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, deformasyon ve yansıma parametrelerinin fiziksel etkilerini ortaya koyacak şekilde incelenmiştir. Sonuçlar, Dunkl formalizmi ile Nikiforov–Uvarov yönteminin birlikte kullanılmasının, simetrik ve deforme edilmiş kuantum sistemlerinin çözümünde oldukça etkili olduğunu göstermiştir. Bu yaklaşım, yalnızca teorik modellerin değil, aynı zamanda fiziksel olarak anlamlı sistemlerin de incelenmesinde güçlü ve genişletilebilir bir yöntem çerçevesi sunmaktadır.
Bu çalışmada, moleküllerden oluşan sistemlerin yapılarının dış etki olmaması halinde zamanla değişimi üzerinde durulmuştur. Bu amaçla, Schrödinger denkleminin incelenmesi yeterlidir. Söz konusu Schrödinger denklemi çok sayıda bağımsız değişken içerebilen kısmi türevli bir denklemdir. Çözümünün analitik olarak başarılabilmesi çok özel birkaç yapı dışında pek mümkün değildir. Bununla beraber, çözüm için sayısal yaklaştırın yöntemlerinden yararlanmak mümkündür. Ancak, işlemlerin gerçekleştirilmesi ister istemez bilgisayar kullanımı gerektirir. Bilgisayar teknolojisindeki çok hızlı gelişmeler bu tür işlemlerin daha rahat bir biçimde gerçekleştirilebilmesine olanak sağlamış olup Schrödinger denkleminin çözümü işlemini korkulur olmaktan önemli ölçüde çıkarmış bulunmaktadır. Çalışma, temelde, M. Demiralp tarafından ortaya atılan ve M. Demiralp ile H. Rabitz tarafından geliştirilmekte olan Komütatörlerin Baz Operatör Açılımı kavramına dayandırılmaktadır. Bu bağlamda, türevleme ve bağımsız değişkenin kuvvetiyle çarpma operatörlerinden oluşan operatörler açılımda ta ban küme oluşturmaktadır. Bu operatörlerin verilen bir başlangıç dalga fonksiyonu üzerinden tanımlanan beklenen değerlerinin sağladığı denklemler, dış et kiler olmaksızın oluşturulmakta ve gözardı etmelerle sonlu sayıya indirgenerek elde edilen yaklaşık denklemler Runge Kutta Yöntemi'yle sayısal olarak incelenmektedir. Sonuçta, Baz Operatörü Açıbmı'nın Kuvantum Dinamiksel incelemelerde ve dolayısıyla Molekülsel Devinimlerin Optimal Denetimi ile ilgili denklemlerin çözümünde bir yöntem olarak kullanılabileceğinin ilk belirtileri elde edilmektedir.
Göreli olmayan Schrödinger ve göreli olan Klein-Gordon ve Dirac gibi dalga denklemlerinin, çallan kuantum mekaniksel sistemdeki etkilemeleri betimleyen bir potansiyel varlnda çözümlerinin elde edilmesi hala güncelliini koruyan bir problemdir. Bunun en önemli nedeni, ilgili dalga denkleminin çözümlerinden elde edilen dalga fonksiyonun kuantum mekaniksel sistem hakkndaki bütün gerekli bilgiyi içermesidir. Bu problemin popülerliini sürdürmesinin bir dier nedeni ise kuantum mekaniksel sistemde farkl etkilemelerin farkl potansiyeller ile temsil edilmesidir. Yani, tüm kuantum mekaniksel sistemleri betimleyebilecek bir tane potansiyel enerji fonksiyonu yazmamz mümkün deildir. Bu balamda çallan her kuantum mekaniksel sistemde ilk adm o sistemi betimleyen en iyi potansiyel enerji fonksiyonunu bulmak veya yazmaktr. Bununla birlikte çallan sistemi en iyi betimleyen potansiyeli bulmak/yazmak kadar bu potansiyel varlnda ilgili dalga denkleminin tam çözümlerini elde etmek de oldukça önemlidir. Ne yazk ki literatürde dalga denklemlerinin tam çözümlerinin elde edilebildii potansiyel enerji fonksiyon says çok azdr. Bunun ana kayna küresel koordinatlarda Schrödinger, Klein-Gordon ve Dirac denklemlerinde merkezcil terimdir. Bu terimden ötürü dalga denklemlerinin genellikle yaklak çözümleri aranmaktadr. Merkezcil terim için literatürde genellikle Greene-Aldrich ve Pekeris tipi yaklaklklar kullanlmaktadr.
Bu çalışma, kuantum mekaniğinde ölçüm problemi ve gözlemci etkisi üzerine alternatif bir düşünce deneyine dayanan yeni bir kuramsal yorum önermektedir. “Gözlemci-Belirlilik Eşiği Hipotezi”, kuantum sistemlerinin belirsizlik durumundan belirli duruma geçişinin, tekil bir gözlem anından ziyade, gözlemci tarafından oluşturulan bilişsel, fiziksel ve deneysel bağlamın bütünsel eşik değerine bağlı olduğunu ileri sürmektedir. Bu yaklaşım, Schrödinger’in kedi paradoksundan farklı olarak, düşünce deneyini nesnel fiziksel sonuçlardan çok, gözlem sürecinin yapısal özelliklerine odaklanarak yeniden konumlandırmaktadır. Çalışma, hipotezin kavramsal temellerini, mevcut kuantum yorumları ile ilişkisini ve deneysel olarak dolaylı sınanabilirliğine dair bir çerçeve sunmaktadır.